این گزارش با بررسی اسناد و شواهد عمومی از نقش سپاه در مالکیت نسیم آنلاین و نود اقتصادی و ساختار تجاری مبهمی که نحوه‌ی کنترل این رسانه‌ها توسط سپاه را پنهان کرده است، پرده بر می‌دارد.

در گزارش‌ قبلی خود تهران بیورو، به فعالیت‌های گروه رسانه‌ای اطلس که مالک نسیم آنلاین و نود اقتصادی و چند رسانه‌ی دیگر است، پرداخت.

در متن گزارش ستاد عماریون ( وابسته به سپاه) درباره‌ی فروش  گروه رسانه‌ای اطلس به سازمان تبلیغات اسلامی که تحت کنترل علی خامنه‌ای است آمده است که نسیم آنلاین و نود اقتصادی متعلق به گروه رسانه‌ای اطلس هستند.

در آن زمان، خبرگزاری انصاف‌نیوز در گزارشی مدعی شد که خرید گروه رسانه‌ای اطلس در راستای 

اهداف انتخاباتی محمد قمی، رییس سازمان تبلیغات اسلامی، است که سودای ریاست جمهوری در سر داشت.

بررسی اولیه‌ی اسناد عمومی حاکی است که نسیم آنلاین همواره متعلق به سازمان تبلیغات اسلامی بوده است. آدرس ثبتی این شرکت در خیابان ولی عصر تهران محل ثبت شماری از شرکت‌های دیگر متعلق به سازمان تبلیغات هم می‌باشد. در وبگاه نسیم آنلاین محل این خبرگزاری نشانی در خیابان سنایی درج شده است که در این آدرس هم تعداد دیگری از شرکت‌های متعلق به سازمان تبلیغات ثبت شدند. 

در نگاه اول، سوابق حاکی از آن است که نسیم آنلاین همیشه متعلق به IDO بوده است. این شرکت در آدرسی در خیابان ولی عصر تهران که تعداد زیادی از دیگر شرکت های IDO به طور رسمی در آنجا مستقر هستند ثبت شده است. وب سایت نسیم آدرس دومی را در خیابان نیز درج کرده است که گروهی از دیگر شرکت های IDO نیز در آن به ثبت رسیده اند.

پس مالک نسیم آنلاین و نود اقتصادی کیست؟ فقدان اسناد تجاری رسمی و همچنین اسناد فروش این دو رسانه به سازمان تبلیغات اسلامی حاکی از ذی نفع بودن سپاه است. به‌ نظر می‌رسد که سپاه برای پنهان نگاه داشتن نقش خود در مالکیت این دو رسانه از منابع سازمان تبلیغات اسلامی استفاده می‌کند. سپاه برای همین منظور شرکت «نوین رسانه‌‌ی سپهر تصویر» را تاسیس کرد که ناشر نسیم آنلاین و نود اقتصادی است.

شرکت نوبت رسانه سپهر تصویر

در آگهی تاسیس این شرکت تاریخ ثبت آن ۲۸ آذر ۱۳۹۸ است.

نوین رسانه سپهر تصویر در حال حاضر صاحب امتیاز و ناشر وبگاه‌های نسیم آنلاین (تاسیس در سال ۱۳۹۲) و نود اقتصادی (تاسیس در سال ۱۳۹۶) است.

اعضای هیئت مدیره‌ی نوین رسانه سپهر عبارتند از:

محمد شجاعیان زنجانی – شریک، مدیرعامل هیئت موسس، نایب رئیس هیئت مدیره

شجاعیان زنجانی از مدیران قدیمی شرکت‌های مختلف دولتی است و پیش از این مدیرکل تولید و توزیع محتوای معاونت فضای مجازی سازمان صداوسیما بوده است. وی از شهریور سال ۱۳۹۸ تا اردیبهشت سال ۱۴۰۲ مدیر عامل خبرگزاری مهر و همزمان مدیر مسئول تهران تایمز بود.

خبرگزاری مهر و تهران تایمز هر دو متعلق به سازمان تبلیغات اسلامی هستند. لازم به ذکر است که فرید الدین حداد عادل که برادر زن مجتبی خامنه‌ای است در هیئت مدیره‌ی خبرگزاری مهر و تهران تایمز حضور داشته است.

اسناد عمومی نشام می‌دهد که شجاعیان همچنین یکی از مؤسسان و شرکای شرکت دیگری به نام موج یک اطلس امروز می‌باشد که در ۸ تیر ۱۳۹۷ برای ارایه‌ی خدمات رایانه‌ای (سخت افزاری و نرم افزاری) و خدمات مربوط به شبکه‌های اینترنتی و انفورماتیک و «انجام امور مربوط به دریافت هاست و دامین» تاسیس شد.

روزنامه رسمی نشان می‌دهد که شجاعیان در سال ۱۳۹۲ یکی از موسسان پیام کوه نسیم یا نسیم آنلاین (پایین را ببینید) بود.

یاسر جلالی – شریک، رئیس هیئت موسس

به گفته‌ی برخی از منابع خبری، یاسر جلالی داماد یکی از فرماندهان سپاه به نام غلامرضا جلالی است که ریاست سازمان پدافند غیرعامل کشور را بر عهده دارد.

هم یاسر و هم غلامرضا جلالی از طرفداران سرسخت افزایش محدودیت‌های اینترنتی در کشور هستند. یاسر آشکارا از طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی حمایت کرده است. در طرح صیانت کنترل مبادلات اینترنتی کاربران ایرانی به نیروهای مسلح داده می‌شود.

 قانون بحث برانگیز تنظیم خدمات فضای مجازی که در ایران به نام «صیانت» شناخته می‌شود، حمایت کرده است که کنترل تبادل اینترنت را به نیروهای مسلح می‌دهد.

یاسر دستیار ویژه‌ی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی است و در هیئت مدیره ده‌ها شرکت متعلق به این سازمان از جمله صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی صنایع فرهنگی سپهر (نایب رئیس)، بنیاد سپهر تبلیغ نوین (مدیر عامل)، نشر الکترونیک ایران (رئیس هیئت مدیره)، موسسه‌ی تبیان نور (نایب رئیس)، و پردیس شریف سروش (رئیس هیئت مدیره) حضور دارد.

لازم به ذکر است که کمیل خجسته باقرزاده برادرزاده‌ی همسر علی خامنه‌ای تا فروردین ۱۴۰۱ موسس تبیان نور بود.

یاسر جلالی همچنین عضو هیئت مدیره‌ی تعدادی از شرکت‌های متعلق به سازمان صداوسیما مانند جام جم برتر برنا و سروش دیتا بوده است. جام جم برتر برنا (۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱) ارائه دهنده‌ی خدمات پیمان مدیریت بود و سروش دیتا (۱۳۸۶) ارائه دهنده‌ی خدمات فناوری اطلاعات است.

جام جم برتر برنا ناشر روزنامه‌ی وطن امروز است.

فرید الدین حداد عادل برادرزن مجتبی خامنه‌ای همچنین یکی از اعضای هیئت مدیره و صاحبان سهم الشرکه در جام جم برتر برنا بود.

جلالی همچنین در هیئت مدیره‌ی شرکت‌های رسانه‌ای و فناوری اطلاعات متعلق به بنیادها مانند داده سامانه فن آوا (بنیاد تعاون سپاه) و رایمون مدیا (ستاد اجرایی فرمان امام به واسطه‌ی شرکت گسترش الکترونیک مبین ایران) حضور داشته است.

جلالی پیشتر در وبگاه علی خامنه‌ای موسوم به «Leader.ir» مقاله منتشر کرده است.

جلالی نیز مانند شجاعیان یکی از اعضای هیئت موسس و صاحبان سهم شرکه در موج یک اطلس امروز است (به بالا مراجعه کنید).

رسانه فرهنگی: نسیم آنلاین

اسناد عمومی نشان می‌دهد که نسیم آنلاین توسط محمد شجاعیان زنجانی و غلامرضا نوری حفظ آباد در ۲۵ آذر ۱۳۹۲ با نام پیام کوتاه نسیم تاسیس شد.

موضوع فعالیت این شرکت در زمان تاسیس «طراحی بانک‌های اطلاعاتی و کتابخانه‌های عمومی و تخصصی و سایت‌های اطلاع رسانی و ارائه خدمات فهرست نویسی، نمایه سازی، سندآرايی مدارک و اسناد هنری و فرهنگی» بود. در تاریخ ۳ مرداد ۱۳۹۸ «ارائه خدمات اطلاع رسانی در زمینه های فرهنگی، هنری، علوم قرآنی و معارف اسلامی» به موضوع فعالیت شرکت افزوده شد.

در بخش «درباره ما»ی وبگاه آن آمده است که نسیم «از منظر “گفتمان انقلاب اسلامی” به مسايل می‌نگرد و سعی دارد “شرایط موجود” را به “آنچه كه باید باشد” تغییر دهد.» 

اسناد مربوط به تغییرات هیئت مدیره و سرمایه‌ی این موسسه به طور کامل در دسترس نمی‌باشد و تنها دو آگهی مربوط به نسیم آنلاین در سامانه‌ی روزنامه رسمی ثبت شده است (به بالا مراجعه کنید). 

اعضای هیئت موسس نسیم آنلاین عبارتند از:

محمد شجاعیان زنجانی – شریک و مدیرعامل هیئت موسس

پیش از این مدیرکل تولید و توزیع محتوای معاونت فضای مجازی سازمان صداوسیما بود. وی از شهریور سال ۱۳۹۸ تا ا فروردین سال ۱۴۰۲ مدیر عامل خبرگزاری مهر و همزمان مدیر مسئول تهران تایمز بود.

خبرگزاری مهر و تهران تایمز هر دو متعلق به سازمان تبلیغات اسلامی هستند که یکی از نهاد‌های تحت کنترل علی خامنه‌ای است. خویشاوندان خامنه‌ای در گذر سالیان عضو هیئت‌ مدیره‌ی این دو موسسه‌ی خبری بوده‌ اند.

 شجاعیان یکی از مؤسسان وصاحبان سهم الشرکه در شرکتی به نام موج یک اطلس امروز است که در ۸ تیر ۱۳۹۷ برای ارایه‌ی خدمات رایانه‌ای، انفورماتیک و انجام امور مربوط به میزبانی وب و دامنه تاسیس شد. روزنامه رسمی نشان می دهد که شجاعیان از موسسان نوین رسانه سپهر تصویر است که صاحب امتیاز نسیم آنلاین است.

غلامرضا نوری حفظ آباد – شریک، رئیس هیئت مؤسس، رئیس هیئت مدیره.

نوری در تاریخ ۱۵ مهر ۱۴۰۱ به عنوان معاون فضای مجازی صدا و سیما منصوب شد. نوری در مصاحبه‌ای با انجمن فضای مجازی پاک (فمپ) نظرات خود را در مورد تنظیم اینترنت در ایران مطرح کرد. وی با بیان اینکه هر گونه ارجاع به اینستاگرام و دیگر شبکه‌های اجتماعی خارجی را در برنامه‌های صدا و سیما ممنوع کرده است و افزود که «واژه قانونی که در صدا و سیما گفته می‌شود … ‘ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید’» است.

انجمن فضای مجازی پاک (فمپ)، سازمانی مرتبط با خانواده خامنه‌ای است که جهت افزایش محدودیت‌های اینترنتی و سانسور تلاش می‌کند.

نوری در رسانه‌های مختلف تحت کنترل علی خامنه‌ای نقش مدیریتی داشته است از جمله:

جام جم برتر برنا – نوری نایب رئیس هیئت مؤسس این شرکت تابعه‌ی صدا و سیما بود. موضوع فعالیت این شرکت که در تاریخ ۴ خرداد ۱۳۹۸ تاسیس شد «ارائه‌ خدمات پیمان مدیریت برای اجرای پروژه‌های موسسه» بود. لازم به ذکر است که فریدالدین حدادعادل (برادر زن مجتبی خامنه‌ای) نیز از اعضای هیئت مدیره و صاحبان سهم الشرکه‌ی این شرکت بود که در تاریخ ۲۷ دی ۱۴۰۰ منحل شد.

  موسسه جام جم – نوری از تاریخ ۳ اردیبهشت ۱۴۰۰ تا ۷ فروردین ۱۴۰۱ به نمایندگی از صدا و سیما، ریاست هیئت مدیره‌ی این موسسه را برعهده داشت. فریدالدین حداد عادل در فروردین ۱۴۰۱ جایگزین نوری شد. فریدالدین سال‌هاست که در هیئت مدیره‌ی موسسه جام جم حضور دارد.

پیام نوین جام جم صبا – نوری به عنوان نماینده‌ی موسسه‌ی جام جم 

نوری به عنوان نماینده‌ی موسسه جام جم و رئیس هیئت موسس این شرکت در هیئت مدیره‌ی این شرکت حضور داشت. موضوع فعالیت این شرکت که در تاریخ ۲۷ تیر ۱۳۹۷ تاسیس شد «انجام امور انفورماتیکی… طراحی ایجاد و راه اندازی و اجرای شبکه‌های رایانه‌ای گسترده ارتباطی و مخابراتی» بود. پیام نوین جام جم صبا در ۱۵ تیر ۱۴۰۰ منحل شد.

سروش دیتا – نوری به نمایندگی صندوق بازنشستگی صدا و سیما رئیس هیئت مدیره این شرکت بود. این شرکت که در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۳۸۶ تاسیس شد، زیرمجموعه موسسه سروش صدا و سیما  است و موضوع فعالیت آن ارائه خدمات فناوری اطلاعات است .

بنیاد سپهر تبلیغ نوین – نوری نایب رئیس هیئت مدیره‌ی این شرکت بود که در تاریخ ۳۰ شهریور ۱۳۹۹ با هدف «تولید و انتشار محصولات مکتوب، رایانه‌ای و دیجیتال، صوتی و تصویری و چندرسانه‌ای و سایر خدمات فرهنگی متناسب با اهداف موسسه» و ««طراحی، تاسیس و اجرای مراکز، سامانه‌ها و نظام‌های اطلاع‌رسانی و فرهنگی…» تاسیس شد. این بنیاد متعلق به سازمان تبلیغات است که یکی از چندین نهاد و بنیاد تحت اختیار علی خامنه‌ای است.

پایگاه خبری نود اقتصادی

در سامانه‌ی روزنامه رسمی هیچ اثری از نود اقتصادی وجود ندارد. وبگاه نود اقتصادی هم هنوز از محمد سعید جباری به عنوان مدیر مسئول نام می‌برد.

در بخش «درباره‌ی ما»ی این وبگاه آمده است: «۹۰ اقتصادی قرار است رسانه‌ای تخصصی در حوزه اقتصاد باشد که با کنار گذاشتن تعارفات و ملاحظات معمول در رسانه‌های اقتصادی، مشکلات و مطالبات مردم را در این حوزه مهم پیگیری کند» و هدف خود را «رصد، تحلیل و نقدهای منصفانه نسبت به سازمان‌ها، جریان‌ها و دستگاههای دولتی و غیردولتی در حوزه اقتصاد» بیان می‌کند.

بخش‌های خبری این وبگاه عبارت اند از: «اقتصاد کلان»، «بانک، بیمه و بورس»، «انرژی»، «راه و ساختمان»، «تولید و تجارت»، «کشاورزی»، «فناوری»، «اشتغال، و «سایر».
با اینکه عناوین اخبار نود اقتصادی چندان جنجالی نیستند، اما انتخاب کلمات و زبان استفاده شده در این وبگاه منعکس کننده‌ی ایدئولوژی جریان‌های تندروی رژیم جمهوری اسلامی است. به عنوان مثال،‌ یکی  از مطالب بخش‌ پربیننده‌ترین اخبار این وبگاه با عنوان «کاسب وحشت» می‌گوید: «نود اقتصادی در ویدئویی ۳ دقیقه‌ای به نقش یکی از پیاده‌نظام‌های دشمن در جنگ اقتصادی علیه مردم ایران پرداخته است.» یک مطلب دیگر شامل نقل قولی از علی آقامحمدی، یکی از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام است که مشکل بیکاری در تهران ناشی از عدم وجود «نیروی کار مناسب» می‌داند و می‌گوید:‌ «شغل هست ولی شاغل نیست.»

The post مالک نسیم آنلاین و نود اقتصادی کیست؟ appeared first on رسانه‌گر.

گروه رسانه‌ای اطلس که متعلق به سپاه پاسداران است، پس ازاعتراضات گسترده‌ی مردمی سال ۱۳۸۸  جهت مقابله با «جنگ نرم» دشمن تاسیس شد.

در مهر ماه سال ۱۳۹۹، ستاد عماریون، که گمان می‌رود وابسته به شاخه‌ی سایبری سپاه باشد، در یک پست تلگرامی اعلام کرد که سازمان تبلیغات اسلامی گروه رسانه‌ای اطلس را به مبلغ ۲۰ میلیارد تومان خریداری کرده است.

جباری و گروه رسانه‌ای اطلس

در آذر ماه ۱۳۹۹، رسانه‌های دولتی خبر مرگ محمد سعید جباری را که مدیرعامل وبگاه‌های نسیم آنلاین و روشنگری، و مدیر مسئول نود اقتصادی بود منتشر کردند.

خبرگزاری مهر دلیل مرگ او را ایست قلبی در سن ۳۳ سالگی اعلام کرد. علت رسمی مرگ بسیاری از افراد در آن زمان  که مصادف با آغاز دنیاگیری ویروس کرونا بود مشکلات قلبی اعلام می‌شد.

 مراسم یادبود جباری با مشارکت حوزه‌ی هنری سازمان تبلیغات اسلامی و سفیرفیلم که توسط خود جباری تاسیس شده بود، برگزار شد.

 در آن زمان گزارش‌های خبری متعددی در ارتباط  جباری با گروه رسانه‌ای اطلس صحه گذاشتند :

• در متن یادبودی که وبگاه روشنگری درباره‌ی جباری منتشر کرد، آمده است که «وی در دوره‌ی آموزش مستندسازی شهید باغبانی که با مشارکت سازمان اوج و موسسه سفیرفیلم در شهر حلب برگزار شد، مربی جوانان سوری بود» و «جباری از سال ۹۷ مدیریت مرکز رسانه‌های خبری-اجتماعی اطلس را برعهده داشت.» سازمان اوج متعلق به سپاه پاسداران است. 

•  خبرگزاری شبستان متن پیام تسلیت غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور، را منتشر کرد که موید ارتباط جباری با مجموعه‌ی اطلس بود. در متن این خبر هم آمده است که جباری از سال ۱۳۹۷ «مدیریت مرکز رسانه‌های خبری-اجتماعی اطلس را برعهده داشت». در این گزارش نقل قولی از خامنه‌ای مربوط  به دیدار او با “گروهی از فعالین مجتمع رسانه‌ای اطلس” نیز درج شده است.

در پایگاه‌های عمومی مانند روزنامه‌ رسمی، اطلاعاتی درباره‌ی گروه رسانه‌ای اطلس موجود نیست. اما یک شماره از هفته‌نامه‌ی گروه رسانه‌ای اطلس که در تاریخ ۱۲ شهریور سال ۱۳۹۱ منتشر شده است شامل مقالاتی از برخی از رسانه‌های متعلق به این گروه مانند نسیم آنلاین، خبرگزاری برهان و خبرگزاری اشراف است.

• به گزارش خبرگزاری فارس، خبرگزاری برهان در سال ۱۳۸۹ راه‌اندازی شد. در حال حاضر هیچ اثری از وبگاه برهان حتی در آرشیوهای اینترنتی نیست.

• خبرگزاری اشراف نیز دیگر فعال نیست، اما نسخه‌های آرشیو شده‌ی وبگاه آن هنوز در دسترس است.

• بهدخت که در حال حاضر دیگر فعال نیست.

• دیدار که بخش«درباره ما»ی آن مدعی‌ است «دیدار اخباری را در اختیار شما می‌گذارد که هیچ رسانه‌ی دیگری به آن دسترسی ندارد».

• موج قانون و ایران هسته‌ای نیز به گزارش وبگاه ملیون عضو گروه رسانه‌ای اطلس هستند، ولی تهران بیورو نتوانست اثری از این دو بیابد.

• افسران جوان جنگ نرم که آن هم به گروه اطلس وابسته است یک کانال تلگرام دارد. وبگاه افسران فهرستی از حامیان و همکاران دارد که همگی یا وبگاه‌های متعلق به سپاه یا حساب‌های کاربری ارتش سایبری سپاه در شبکه‌های اجتماعی هستند و در جهت پیشبرد اهداف و سیاست‌های سپاه در فضای مجازی فعالیت می‌کنند. انقلابی نیوز، رادار انقلاب (اینستاگرام، توییتر، آپارات و غیره)، بی‌سیمچی‌مدیا (توییتر، آپارات و غیره)، توییتر انقلابی (تلگرام، آپارات و غیره)، اندیشکده تبیان، خیابان انقلاب (اینستاگرام)، بهشت شهر (اینستاگرام) و آرمان تی‌وی (اینستاگرام، آپارات)  از جمله این حساب‌ها هستند.

به تازگی کاربران اینترنتی در شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر برای ریپورت حساب‌های کاربری  بیسیمچی مدیا فراخوان دادند زیرا به گفته‌ی این کاربران این حساب‌ها اولین جایی هستند که فیلم اعترافات اجباری زنانی که به خاطر نپوشیدن حجاب اجباری بازداشت می‌شوند را منتشر می‌کنند.

رسانه‌های جمهوری اسلامی مانند همشهری به طور مرتب از محتوای تولید شده‌ توسط بیسیمچی مدیا در پوشش اخبار بازداشت کاربران شبکه‌های اجتماعی معترض به قوانین هولناک و پوسیده‌‌ی حجاب استفاده می‌کنند. 

محتوای مشکل‌دار

• به گزارش خبرگزاری ملیون، گروه رسانه‌ای اطلس پشت حمله‌ی سایبری علیه مالیا اوباما، دختر رئیس‌جمهور پیشین ایالات متحده، بود.

ساختار مالکیت مبهمی که بوی سپاه از آن به مشام می‌رسد

پس مالک نسیم آنلاین و نود اقتصادی کیست؟ فقدان اسناد تجاری رسمی و همچنین اسناد فروش این دو رسانه به سازمان تبلیغات اسلامی حاکی از ذی‌نفع بودن سپاه است. به‌ نظر می‌رسد که سپاه برای پنهان نگاه داشتن نقش خود در مالکیت این دو رسانه از منابع سازمان تبلیغات اسلامی استفاده می‌کند. سپاه برای همین منظور شرکت «نوین رسانه‌‌ی سپهر تصویر» را که ناشر نسیم آنلاین و نود اقتصادی است را تاسیس کرده است.

The post قدرت پشت پرده‌ی گروه رسانه‌ای اطلس appeared first on رسانه‌گر.

نمای کلی

خبرگزاری مشرق یک رسانه‌ی نسبتا جدید به شمار می‌رود که برخی از مدیران تندروی آن در خبرگزاری فارس هم‌دستی دارند. این مجموعه هم در اختیار سپاه است و محتوایی که تولید می‌کند در راستای ترویج ایدئولوژی علی خامنه‌ای و پیشبرد برنامه‌ی سیاسی سپاه است.

هیئت مدیره‌ی این خبرگزاری سه عضو دارد که از یکی از آنها (افشار) هیچ اطلاعاتی در دست نیست، دومی (داوری) عضو ائتلاف احزاب اصولگرایان حامی ابراهیم رئیسی است و اعضای سپاه را با خود به هر تحریریه‌ای که می‌رود، می‌برد. نفر سوم (قبادی) هم مسئول حداقل دو پاکسازی در خبرگزاری‌های فارس و ایرنا بوده است. (شواهد نشان می‌دهد که او از اعضای اطلاعات سپاه است.)

آگهی تاسیس

این خبرگزاری که در تاریخ ۴ تیر ماه ۱۳۹۱ با نام «موسسه فرهنگی و مطبوعاتی یاوران خورشید مشرق» به ثبت رسید، یک وبگاه خبری نزدیک به سپاه است. همانطور که در گزارش‌های قبلی تهران بیرو نشان داده شد، تمرکز مشرق بر روی ترویج مفاهیم و شعارهای مطرح شده توسط علی خامنه‌ای است.

موضوع فعالیت مشرق در آگهی تاسیس آن «اطلاعرسانی و انتشار اخبار و تنویر افکار عمومی در راستای سیاستهای نظامها مقدس جمهوری اسلامی ایران، پوشش خبری رخدادهای قوای سه گانه»، «ایجاد ارتباط با سایر رسانههای آزاده جهان علیالخصوص جهان اسلام »، «اهتمام جدی به الگوسازی و رعایت اخلاق حرفهای و رسانهای»، «همکاری و مشارکت با ارگانهای مختلف در راستای ایفای رسالت خبری»، «اخذ وام از بانکها و موسسات مالی و اعتباری داخلی و خارج از کشور» و غیره می‌باشد.

استفاده از عناصر زبانی رژیم ایران

بخش «درباره ما»ی وبگاه مشرق فاقد اطلاعات دقیق درباره‌ی اهداف و نوع فعالیت‌های آن است و در عوض شامل مقاله‌ای طولانی است که بازتاب دهنده‌ی دیدگاه‌های طرفداران تندرو  رژیم است.

این وبگاه شامل بخش‌هایی مانند «جنگ نرم» (از اصطلاحات ابداعی خامنه‌ای)، «جهاد و مقاومت» که حاوی مطالب تبلیغاتی درباره‌ی عوامل سپاه قدس، فعالیت‌ها و توانایی‌های عملیاتی آنها، حزب‌الله لبنان و سایر متحدان  ضد اسرائیل جمهوری اسلامی و دستگیری‌ جاسوس‌ها است، «دفاع و امنیت» که مطالب اغراق آمیزی درباره‌ی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی دارد و «جامعه» است که مطالب آن حاوی اطلاعات دروغین است. دروغ پراکنی 

 است، که تبلیغات تسلیحاتی و تبلیغاتی نیروهای جمهوری اسلامی را منتشر می‌کند، دارد. شهر، که مقالات آن اغلب حاوی اطلاعات نادرست مضر است.

این وب‌گاه همچنین پست‌هایی را از شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر و تلگرام و یک برنامه‌ی 

پیام‌رسان حکومتی به نام ایتا دستچین می‌کند.

چند نمونه‌ از محتوای مشکل دار مشرق

اطلاعات نادرست و خطرناک: این مقاله که در اردیبهشت ماه منتشر شده است، مدعی است که سقط جنین منجر به بیماری‌های مقاربتی و مشکلات روده‌ای می‌شود. و در بخشی دیگر می‌گوید که قانون ممنوعیتی برای استفاده از لوازم پیشگیری از بارداری قائل نشده است. این در حالی است که فروش داروهای ضد بارداری بدون نسخه‌ی پزشک ممنوع شده است و جمهوری اسلامی «هرگونه توزیع رایگان یا یارانه­ای اقلام مرتبط با پیشگیری از بارداری و کارگذاشتن اقلام پیشگیری و تشویق به استفاده از آنها در شبکه بهداشتی درمانی وابسته به دانشگاههای علوم پزشکی» را  ممنوع کرده است .

افترا به معترضان سرشناس: در مقاله‌ی دیگر که در خرداد ماه منتشر شده است، مشرق مدعی است که علی کریمی ۷۷۰ میلیارد تومان از خواهرش کلاهبرداری کرده است. علی کریمی در جریان انقلاب «زن، زندگی، آزادی» به مخالفت علنی با رژیم ایران پرداخته بود.

اخبار جعلی: این مقاله که در اردیبهشت منتشر شده بود مدعی است که گنبد آهنین اسرائیل در برابر موشک‌های بدر و خیبر ساخت ایران بی‌فایده بود و شهرهای عسقلان و تل آویو را به شهر ارواح تبدیل کرد. این در حالی است که در آن زمان منابع اسرائیلی اعلام کردند که «نقص فنی» در گنبد آهنین دو کشته و ده‌ها زخمی برجای گذاشت.

همجنس‌گرا‌هراسی و نفرت‌پراکنی: این مقاله که در خرداد ماه منتشر شد، به دروغ ادعا می‌کند که  «شلوار جین پاره در بعضی از کشورهای اروپایی نماد هم جنس بازان است. اگر کسی در آن کشور شلوار جین پاره داشته باشد به دید یک هم جنس باز به او نگاه می‌کنند» و «علامت چشم سوم نماد شیطان پرستی است». 

سپاهیان عضو هیئت مدیره‌ی مشرق

کامران قبادی (عضو هیئت مدیره)

قبادی از موسسان و اعضای فعلی هیئت مدیره‌ی مشرق است. وی پیش از این سردبیری مشرق را نیز بر عهده داشته است. به گزارش وبگاه خبری زیتون، قبادی از اعضای سازمان اطلاعات سپاه است.

به نوشته‌ی خبرگزاری فارس، قبادی از سال ۱۳۹۴ تا مرداد ۱۳۹۶ سردبیر این خبرگزاری بوده است.

بنا به گزارش برخی دیگر از وبگاه‌های خبری، قبادی در اسفند ماه ۱۳۹۴ به یکی از اعضای سپاه به نام حمیدرضا طباطبایی که قرار بود مدیرعامل فارس شود، کمک کرد تا « ۵۰ نفر از خبرنگارانی که با این رسانه همسو نبودند» را اخراج کند.

اسناد روزنامه رسمی نشان می‌دهد که حمیدرضا طباطبایی از آذر ۱۳۹۶ تا خرداد ۱۴۰۰ در خبرگزاری فارس سرمایه داشته است، اما هیچ سابقه‌ای از مدیرعاملی او در این خبرگزاری ندارد.

گزارش‌های مختلف نشان می‌دهد که قبادی در مرداد ۱۳۹۶ معاون خبر خبرگزاری فارس بود. اما هیچ اعلان رسمی‌ای در خصوص انتصاب او به این سمت در دسترس نیست.

قبادی در ۳ آذر ۱۴۰۰ به عنوان معاون خبر خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی (ایرنا) منصوب شد.

در مراسم تحلیف قبادی، مدیر عامل ایرنا علی نادری او را یکی از « مدیران موفق و پیشکسوت حوزه رسانه» و «خالق اتفاقات نو در بسیاری از رسانه‌ها» و«​​مدیری حزب اللهی و انقلابی و در خط شهدا و رهبری اند که در هر رسانه‌ای بوده، آن رسانه درخشیده و به صدر آمده است». 

قبادی نیز با بیان اینکه مدتی است در ایرنا مستقر بوده و «بررسی های مختلفی انجام» داده، گفت: «دوران تحول در ایرنا را  با همکاری همه پرسنل آغاز خواهیم کرد.»

همانطور که قبادی وعده داده بود، تحول ایران در مرداد ۱۴۰۱ آغاز شد. در ۱۳ مرداد گزارش‌هایی مبنی بر اخراج کارکنان ایرنا در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. در یک توییت آمده بود که برخی از خبرنگاران از طریق یک پیام واتساپی از اخراج خود مطلع شدند. طبق گزارش‌های بعدی از ایران وایر و وبگاه ملیون در جریان این پاکسازی ۵۰۰ خبرنگار ایرنا اخراج شدند.

قبادی یکی از امضاکنندگان بیانیه‌ای بود که در اسفند ۱۳۹۳ از قاضی محمد مقیسه می‌خواست تا مهدی هاشمی فرزند اکبر هاشمی رفسنجانی را به اشد مجازات برساند. قبادی در اوایل سال ۱۳۹۳ هم یکی از امضا کنندگان طوماری بود که توسط خبرنگاران ارزشی تهیه شده بود و خواسته‌ی آن اعزام خبرنگاران ایرانی به غزه برای «پوشش مظلومیت مردم این منطقه و نشان دادن جنایات بی‌سابقه صهیونیست‌ها» در این نوار بود.  

قبادی از خرداد ۱۳۹۷ تا اردیبهشت ۱۴۰۲ عضو هیئت مدیره‌ی شرکت ساختمانی بانک ملت بود. بانک ملت یکی از بانک‌هایی است که توسط وزارت خزانه داری ایالات متحده تحریم شده است.

رضا داوری (مدیرعامل، رئیس هیئت مدیره)

داوری یکی از اعضای موسس مشرق است و از بدو تاسیس تاکنون مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره آن بوده است. به گزارش وبگاه زیتون، رضا داوری نیز از اعضای سپاه است که در مقطعی رضا گرمابدری را به سردبیری مشرق منصوب کرد.

گرمابدری پیش از این رئیس مرکز مطالعات سیاسی سپاه و سردبیر هفته نامه‌ی صبح صادق بود که توسط معاونت سیاسی سپاه منتشر می شود.

داوری در ۲۶ مرداد ۱۴۰۱ دبیر شورای ائتلاف نیروهای انقلاب شد. این ائتلاف به احزاب اصولگرا در سال ۱۳۹۸ فعالیت خود را آغاز کرد و رهبری آن بر عهده‌ی غلامعلی حداد عادل است که دخترش زهرا با مجتبی خامنه ای ازدواج کرده است.

میثم افشار (عضو هیئت مدیره)

افشار سومین بنیانگذار مشرق است. اینکه نام افشار به غیر از دو آگهی مربوط به مشرق در روزنامه‌ی رسمی در هیچ جای دیگر به چشم نمی‌خورد حاکی از آن است که نشان می‌دهد که حذف نام و سوابق او در  انتصاب‌ها و اخبار عامدانه و برای محافظت از هویت او صورت گرفته است.

The post مدیران غیب‌شونده‌ی مشرق‌نیوز appeared first on رسانه‌گر.

فشار بر روی رسانه‌ها در ماه‌های اول پس از انقلاب با بسته شدن روزنامه آیندگان، مصادره‌ی دو روزنامه‌ی بزرگ کیهان و اطلاعات، و اعدام و حبس چندین روزنامه‌نگار آغاز شد. در ابتدا اعضای «حزب‌الله» یعنی حامیان خمینی به دفاتر مجلات و روزنامه‌ها حمله می‌کردند و اعمال فشار بر مطبوعات هیچ توجیه قانونی نداشت، اما بعدها جمهوری اسلامی قوانینی را از مجلس گذراند تا سانسور را قانونی و صدور مجوز را برای رسانه‌های مستقل محدود کند.

«قانون مطبوعات» در جمهوری اسلامی در سال‌ ۱۳۶۴ تصویب شد، و در سال‌های ۱۳۷۹ و ۱۳۹۶ اصلاحاتی در آن انجام گرفت. این قوانین باعث شدند تا فضای برای رسانه‌‌ها تنگ‌تر شود و روزنامه‌نگاران مستقل با محدودیت‌های فراوانی روبه‌رو شوند.

امروزه، رسانه‌های واقعا مستقل در ایران وجود ندارند. مالکان و مدیران مسئول بیشتر «رسانه‌های مستقل» در ایران با گروه‌ها و گرایشات مختلف در درون دولت و نهادهای جمهوری اسلامی مرتبط‌اند. بنابراین، حتی اگر این رسانه‌ها ظاهری مستقل داشته باشند در عمل تحت تاثیر و نفوذ نیروهای مختلفی در درون حاکمیت هستند و خطوط سیاسی مشخصی را رعایت می‌کنند که نظام جمهوری اسلامی تعیین می‌کند. روزنامه‌نگارانی که پا را از این حدود فراتر بگذارند با مجازات‌هایی چون زندان، شکنجه و حتی قتل روبرو می‌شوند.

دولت ایران به شبکه‌های اجتماعی نیز توجه خاص دارد و نهادهایی مانند شورای عالی فضای مجازی (که در سال ۱۳۹۰ تاسیس شد) سعی در دشوار کردن استفاده‌ی عموم مردم و روزنامه‌نگاران از این فضا برای بیان نظرات و ایده‌های خود دارند. تلاش برای کنترل و محدود کردن فضای مجازی نشان‌دهنده‌ی تلاش دولت برای سانسور کامل و حفظ کنترل بر روی هر نوع ارتباط و اطلاع‌رسانی است. در این شرایط، اگرچه رسانه‌های مستقل در ایران با چالش‌های بسیاری مواجه شده‌اند و راه درازی پیش رو دارند اما هنوز روزنامه‌نگارانی هستند که قید و بندها را بر نمی‌تابند و به کار خود ادامه می‌دهند.

The post زمان‌نگار رسانه‌ها در ایران پس از انقلاب appeared first on رسانه‌گر.

در این گزارش تحقیقی چه می‌خوانیم؟
تهران بیرو و رادیو زمانه ــ در این مقاله تحقیقی دوبخشی، به واکاوی درباره‌ی سه خبرگزاری اصلی سازمان سپاه پاسداران می‌پردازیم: خبرگزاری تسنیم، خبرگزاری فارس، روزنامه جوان.
نگاهی به اعضای هیئت مدیره این سازمان‌های رسانه‌ای، گروهی از مبلغان و جیره‌خواران برجسته جمهوری اسلامی را آشکار می‌کند، از جمله یک فرمانده سپاه که به تأسیس این خبرگزاری‌ها کمک کرد: حمیدرضا مقدم‌فر.  
تحلیل اعلامیه‌های ثبت‌شده در روزنامه رسمی نشان می‌دهد که اکثریت قریب به اتفاق اعضای هیئت مدیره این سازمان‌های خبری از فرماندهان سازمان سپاه پاسداران بوده‌اند یا افراد شاغل در بیت رهبری. سند جداگانه‌ای نشان می‌دهد که جانشین فرمانده نیروی اطلاعات سپاه، از سال ۱۳۸۷ رئیس هیئت مدیره خبرگزاری فارس بوده است.
آنچه در زیر می‌آید، قسمت دوم از این گزارش دو قسمتی است و به روزنامه جوان می‌پردازد.

روزنامه جوان در سال ۱۳۷۷ به عنوان زیرمجموعه‌ای از شرکت و چاپخانه پیام‌آوران نشر روز تأسیس شد. این شرکت صاحب امتیاز این روزنامه است و حق توزیع این نشریه را در اختیار دارد. پیام‌آوران نشر روز زیرمجموعه بنیاد تعاون بسیج است که بنا به گزارش قبلی «تهران بیرو»، خود تحت کنترل بنیاد تعاون سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.

عبدالله گنجی از سال ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ مدیر مسئول بود و از آن تاریخ تا به‌حال مدیر مسئول روزنامه همشهری است. بنا به گزارش «تهران بیرو»، همشهری یکی از خبرگزاری‌هایی است که از سوی اعضای خانواده رهبر جمهوری اسلامی کنترل می‌شود.

بنا به مصاحبه‌ای که ۱۶ مهر ۱۳۹۸ در انصاف‌نیوز منتشر شد، گنجی چهار منبع درآمد روزنامه جوان را نام برد: فروش دکه‌ای، آگهی‌ها، قرارداد سالانه با نیروی معاونت بسیج، و چاپخانه تحت تملک پیام‌آوران نشر روز.

گنجی در اظهارات گذشته، هرگونه نزدیکی با سپاه پاسداران از نظر «تشکیلاتی، حقوقی و ساختاری» را رد کرده است. بنا به گفته‌ی او:

همین که این روزنامه را در بسیج مشاهده می‌کنند گمان می کنند مال سپاه است.

تحقیقات ما نشان می‌دهد که چندین تن از اعضای هیئت مدیره پیام‌آوران نشر روز سابقه خدمت در سازمان سپاه پاسداران یا بسیج را دارند. بنا به مدارکی عمومی که به سال ۱۳۹۸ برمی‌گردد، سهام‌داران اصلی این شرکت بنیاد تعاون بسیج و زیرمجموعه آن یعنی سازمان تأمین اقلام مصرفی بسیجیان هستند.

بسیج یکی از زیرشاخه‌های سازمان سپاه پاسداران است. بنیاد تعاون بسیج زیرمجموعه بنیاد تعاون سپاه است. رهبری بسیج همواره شامل اعضای فعال سپاه پاسداران بوده است.

جوان و سرکوب‌ها

وفاداری سیاسی روزنامه جوان به بسیج، کمپین کژآگاهی‌سازی این نشریه علیه فعالان برجسته و معترضان ضد دولتی را هدایت میکند. این روزنامه همواره مسیح علی‌نژاد، فمنیست ساکن آمریکا را مورد هدف قرار می‌دهد. برای مثال، در مقاله‌ای با نام «اعترافات عامل مایوس سیا» که در ۱۲ بهمن ۱۴۰۱ چاپ شد، نویسنده مدعی شد که علی‌نژاد به عامل سازمان سیا و کاخ سفید بودن، اقرار کرده است. در ادامه این مقاله در نقل قول نادرستی از علی‌نژاد، او می‌گوید که تظاهرات یا (آشوب)‌های اخیر توسط آمریکا سازماندهی شده بود.

جوان در متن دیگری به تاریخ ۶ اسفند، به دروغ مدعی شد وقایع پس از کشته شدن مهسا امینی بخشی از توطئه دشمن بوده است، تلفات جوانان در جریان اعتراضات اتفاق نیفتاده، و قربانیان عمدا و برای دامن زدن به خشونت‌های فرقه‌ای به نمایندگی از اقلیت‌های قومی مختلف انتخاب شده‌اند. این ادعاهای دروغین فقط چند نمونه از اطلاعات نادرست این روزنامه بود.

نگاه نزدیک به هیئت مدیره روزنامه جوان

محمدودود حیدری

بنا به مدارک روزنامه رسمی، محمدودود حیدری از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۷ مدیرعامل شرکت پیام آوران نشر روز بود.

حیدری که تحصیل‌کرده رشته پزشکی است، از بنیان‌گذاران انجمن «پزشکان مسلمان بدون مرز» به شمار می‌رود. او از جمله ۱۹۲ نفری بود که در دی ۱۳۹۹، در اوج همه‌گیری ویروس کرونا، در نامه سرگشاده‌ای به رهبر جمهوری اسلامی ایران، ممنوعیت واردات واکسن‌های آمریکایی، انگلیسی و فرانسوی (به دلایل ایدئولوژیک) را تقاضا کردند. برآورد می‌شود که این ممنوعیت منجر به ۱۴۵۰۰۰ مورد فوت در اثر ویروس کرونا شد.

به گزارش جهان‌نیوز، حیدری در شهریور ۱۳۹۲ رئیس سازمان بسیج دانشجویی شد. به گزارش خبرگزاری تسنیم، او دو سال در این سمت بود. مقر سازمان بسیج دانشجویی در محل سفارت سابق آمریکا در تهران است.

وی در سال ۱۳۹۵ رئیس مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها شد. وظیفه این نهاد اطلاع‌رسانی از بیت رهبری به دانشگاه‌ها موسسات آموزش عالی است. (هیچ اطلاعیه ای مبنی بر جدایی وی وجود ندارد و حیدری همچنان در این سمت است.)

حیدری در سال ۱۳۹۵ یکی از اعضای موسس حزب تندروی اصول‌گرای خدمت‌گزاران آبادی و پیشرفت بود که از حمایت بسیاری از محافظه‌کاران تندرو برخوردار بود؛ محافظه‌کارانی چون غلامعلی حداد عادل پدر عروس علی خامنه‌ای، حسین طائب و علیرضا پناهیان. این حزب همچنین در انتخابات شورای شهر تهران در سال ۲۰۲۱ از نامزدهایی مانند نرجس سلیمانی، دختر فرمانده کشته‌شده سپاه قاسم سلیمانی حمایت کرد.

بنا به اسناد روزنامه رسمی از سال ۱۳۹۹ عضو هیئت مدیره ستاد اجرای فرمان امام خمینی و بنیاد برکت احسان متعلق به این ستاد بوده است.

سید نظام‌الدین موسوی

گزارش‌ پیشین تهران بیرو نشان می‌دهد موسوی، نماینده بانفوذ تهران، با بنیادها و سازمان‌های رسانه‌ای تحت کنترل خامنه‌ای مانند فارس نیوز و کیهان ارتباط داشت. به گزارش روزنامه رسمی، موسوی از سال ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۶ عضو هیئت مدیره پیام‌آوران نشر روز بوده است.

حمیدرضا مقدم‌فر

مقدم‌فر یکی از فرماندهان سپاه است که به تأسیس بزرگترین خبرگزاری‌های تندرو وابسته به جمهوری اسلامی کمک کرد. مقدم‌فر گذشته از سمت خود در هیئت مدیره جوان که از زمان تأسیس روزنامه در سال ۱۳۷۷ تا کنون بر عهده داشته است، در سال ۱۳۸۲ در هیئت مدیره خبرگزاری فارس نیز حضور داشت. وی همچنین از مدیران مؤسس خبرگزاری تسنیم است که فعالیت خود را در سال ۱۳۹۱ آغاز کرد.

به گزارش خبرگزاری مهر، مقدم‌فر مشاور فرهنگی و رسانه‌ای فرمانده کل سپاه نیز هست. به گزارش پایگاه خبری «حوزه»، او همچنین قائم مقام دفتر حفظ و نشر آثار مقام رهبری است. این سازمان به چاپ، تبلیغ و توزیع آثار خامنه‌ای می‌پردازد.

او از سال ۱۳۹۱ عضو هیئت مدیره پیام آوران نشر روز بوده و از اعضای موسس و فعلی خبرگزاری تسنیم نیز هست. بنا به روزنامه رسمی، او در سال ۱۳۹۱ مدیرعامل خبرگزاری فارس بود. به گزارش مهر، او همچنین دبیر ستاد مردمی بزرگداشت قاسم سلیمانی است.

سید مسعود جزایری

جزایری نیز از فرماندهان سپاه است. به گزارش خبرگزاری حکومتی دانشجویان ایران (ایسنا)، او فعالیت خود را از کمیته انقلاب اسلامی، طرح پیشین پلیس اخلاق یا گشت ارشاد، آغاز کرد.

او در این نقش، پیش از پیوستن به سپاه، از دشمنان مفروض رژیم نوپای اسلامی در سال‌های اولیه انتقام می‌گرفت. جزایری که از مبلغان فعال نظام است، سمتهای مختلفی در ارتباطات داشته است، شامل سمت سابق او به عنوان مسئول روابط عمومی و سخنگوی سپاه، عضو دفتر سیاستگذاری سپاه، عضویت در شورای عالی سپاه و همچنین نماینده ولی فقیه در دانشگاه امام حسین (ع) است.

او در سال ۱۳۸۶ از سوی خامنه‌ای به سمت ستاد کل تبلیغات فرهنگی و دفاعی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی منصوب شد و همچنان این سمت را بر عهده دارد.

بنا به روزنامه رسمی، جزایری از سال ۱۳۹۱ تا حداقل سال ۱۳۹۷ عضو هیئت مدیره پیام آوران نشر روز بوده است.

علی محمد نائینی

نائینی همچنان یکی دیگر از فرماندهان سپاه است که به نقل از اسناد روزنامه رسمی در سال ۱۳۹۱ در هیئت پیام آوران نشر روز حضور داشت.

نائینی در زمان شهرداری محمدباقر قالیباف در هیئت مدیره توسعه فرهنگی و سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران حضور داشت. بنا به روزنامه رسمی، او در حال حاضر عضو هیئت مدیره بنیاد ملی خانواده ایران است و اخیرا انجمن علمی دفاع مقدس ایران را تأسیس کرده است. از جمله موسسان دیگر این انجمن می‌توان به فرماندهان سپاه مانند یحیی رحیم صفوی و بهمن کارگر که ریاست ستاد کاروان‌های راهیان نور را بر عهده داشت، اشاره کرد. در این تورهای یادبود، هواداران رژیم به صورت فصلی به مکان‌های جنگ ایران و عراق در جنوب ایران سفر می‌کنند و اردو می‌روند.

به گزارش تسنیم، نائینی همچنین رئیس ستاد بزرگداشت ۹ دی است. در این تاریخ، تظاهراتی دولتی برگزار می‌شود که طرفداران دولت، سرکوب قیام جنبش سبز در سال ۱۳۸۸ را جشن می‌گیرند.

بهروز اثباتی

اثباتی یکی دیگر از فرماندهان سپاه است. بنا به اسناد روزنامه رسمی، او در سال ۱۳۹۱ رئیس هیئت مدیره پیام آوران نشر روز بود.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، اثباتی پیش از این رئیس دفتر هماهنگی فضای مجازی کشور و نیروهای مسلح بود و در حال حاضر نیز رئیس ستاد فضای مجازی نیروهای مسلح است.

جواد جباری

جباری یکی دیگر از فرماندهان سپاه است که بر اساس اسناد روزنامه رسمی حداقل از سال ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۷ در هیئت پیام-آوران نشر روزحضور داشته است. به گزارش خبرگزاری تابناک، جباری تا سال ۱۳۹۶ رئیس بنیاد روایت فتح بنیاد بود. این بنیاد درباره جنگ عراق و ایران و سایر هدف‌های پروپاگاندای نظام، مستند می‌سازد.

جباری یکی از تهیه کنندگان فیلم جنجالی «قلاده‌های طلا» نیز بود. به گزارش سایت سینما پرس، در این فیلم که پروپاگاندایی علیه جنبش سبز سال ۱۳۸۸ است، تظاهرکنندگان به عنوان عوامل سازمان مجاهدین خلق که برای بی‌ثبات کردن ایران فرستاده شده اند، نشان داده شده اند. ابوالقاسم طالبی، کارگردان این فیلم در توییتر مدعی شد که دفتر رهبری با او تماس گرفته و گفته است که خامنه‌ای برای بار دوم فیلم را تماشا کرده و به آن «آفرین» گفته است.

محمد جواد اخوان

اخوان مدیر عامل فعلی و سردبیر جوان است که در سال ۱۳۹۰ جایگزین عبدالله گنجی شده است. مراسم تحلیف او با حضور برخی از مبلغان ارشد رژیم برگزار شد:

• سپهر خلجی، مدیر روابط عمومی دفتر مقام معظم رهبری
• عبدالله ضیغمی، جانشین فرمانده قرارگاه رسانه‌ای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، معروف به قرارگاه رسانه‌ای انقلاب اسلامی
• عبدالرضا آزادی فرمانده سپاه و جانشین معاونت فرهنگی هنری بسیج

عبدالله ضیغمی

بر اساس اسنادی که اولین بار پایگاه خبری العربیه فارسی منتشر کرد، عبدالله ضیغمی معاون بررسی و عملیات روانی سازمان اطلاعات سپاه بوده است. به گزارش پورتال خبری فارسی زبان دویچه وله، او در سال ۱۳۸۸ معاون فرماندهی ستاد ثارالله بود. این ستاد امنیت تهران را بر عهده دارد. او نقش مهمی در سرکوب اعتراضاتی که در واکنش به انتخابات ریاست جمهوری مورد بحث در آن سال رخ داد داشت.

سپهر خلجی

سپهر خلجی، دارای مدرک دکترای ارتباطات، به مدت ۱۲ سال مدیر روابط عمومی دفتر رهبری بود و پیش از این یکی از مدیران ارشد خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) بوده است. او به عنوان رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت ابراهیم رئیسی و رئیس ستاد اطلاع‌رسانی و تبلیغات اقتصادی کشور مشغول به کار است.

عبدالرضا آزادی

آزادی فرمانده سپاه و جانشین معاونت فرهنگی هنری بسیج است. بر اساس این سند روزنامه رسمی او تا چندی پیش ریاست هیئت مدیره پیام آوران نشر روز را نیز بر عهده داشت. آزادی در هیئت مدیره بنیاد تعاون بسیج که یکی از زیرمجموعه‌های بنیاد تعاون سپاه است فعالیت داشته است، علاوه بر سایر زیرمجموعه‌های بنیاد تعاون سپاه، مانند: خدمات علمی و آموزشی رزمندگان اسلام، سازمان هنری و فرهنگی رزمندگان اسلام، و موسسه رسانه‌ای منادیان بصیرت.

مؤسسه منادیان بصیرت بازی‌های ویدئویی تبلیغاتی مانند «فرمانده مقاومت: نبرد آمرلی» درباره قاسم سلیمانی و «تک تیرانداز: عقاب طلایی و حماسه نادر» را تولید می‌کند.

سید یاسر جبرائیلی

جبرائیلی به عنوان فردی که سیاست اقتصادی رئیس جمهور ابراهیم رئیسی را تدوین کرد، معرفی می‌شود. او هم‌اکنون معاون مرکز ارزیابی و نظارت راهبردی بر سیاست‌های کلی جمهوری اسلامی در مجمع تشخیص مصلحت نظام است. جبرائیلی همچنین حداقل از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ معاون آموزشی و پژوهشی خبرگزاری فارس بوده است.

جبرائیلی از مخالفان سرسخت تلاش‌های دولت قبل برای تصویب برنامه اقدام گروه ویژه اقدام مالی (FATF) با هدف جلوگیری از پولشویی و تامین مالی تروریسم بوده است و به تجارت نیوز گفت:

تنها در شرایطی ایران می‌تواند مطالبات FATF را به‌صورت کامل اجرایی کند که اولا هیچ تحریمی وجود نداشته باشد و ثانیا گروه‌های مقاومت شامل گروه‌های تروریستی نشوند، لذا تا آن زمان اساسا امکان همکاری کامل با گروه ویژه اقدام مالی برای ایران وجود نخواهد داشت.

The post از امپراتوری رسانه‌ای سپاه در ایران: مورد روزنامه جوان appeared first on رسانه‌گر.

در این گزارش تحقیقی چه می‌خوانیم؟
تهران بیرو و رادیو زمانه ــ در این مقاله تحقیقی دوبخشی، به واکاوی درباره‌ی سه خبرگزاری اصلی سازمان سپاه پاسداران می‌پردازیم: خبرگزاری تسنیم، خبرگزاری فارس، روزنامه جوان.
نگاهی به اعضای هیئت مدیره این سازمان‌های رسانه‌ای، گروهی از مبلغان و جیره‌خواران برجسته جمهوری اسلامی را آشکار می‌کند، از جمله یک فرمانده سپاه که به تأسیس این خبرگزاری‌ها کمک کرد: حمیدرضا مقدم‌فر.  
تحلیل اعلامیه‌های ثبت‌شده در روزنامه رسمی نشان می‌دهد که اکثریت قریب به اتفاق اعضای هیئت مدیره این سازمان‌های خبری از فرماندهان سازمان سپاه پاسداران بوده‌اند یا افراد شاغل در بیت رهبری. سند جداگانه‌ای نشان می‌دهد که جانشین فرمانده نیروی اطلاعات سپاه، از سال ۱۳۸۷ رئیس هیئت مدیره خبرگزاری فارس بوده است.
آنچه در زیر می‌آید، قسمت اول از این گزارش دو قسمتی است و به خبرگزاری‌های فارس و تسنیم می‌پردازد.

خبرگزاری فارس

خبرگزاری فارس که در بهمن ۱۳۸۱ تاسیس شد، تثبیت‌شده‌ترین خبرگزاری در میان رسانه‌های مهم سپاه است. طبق مدارک روزنامه رسمی، حمیدرضا مقدم‌فر، یکی از فرماندهان سپاه که از بنیان‌گذاران خبرگزاری تسنیم و روزنامه جوان هم بوده است، تا سال ۱۳۹۰ از اعضای هیئت مدیره فارس بود. وی قبل از خروج از فارس، سهام خود در خبرگزاری را به سید نظام‌الدین موسوی منتقل کرده بود.

هویت موسس این سازمان خبری کمک می‌کند که جهت‌گیری‌های سیاسی‌ای را توضیح داد که فارس را به سمت انتشار اطلاعات کذب درباره شرکت‌کنندگان در تظاهرات سراسری اخیر می‌کشاند.

سارینا اسماعیل‌زاده، نوجوان ۱۶ ساله‌ای که به گفته‌ی شاهدان عینی و بنا به گزارش‌های رادیو زمانه، بی‌بی‌سی فارسی و رادیو فردا، در ۳۰ شهریور در اثر ضربات باتون اراذل و اوباش رژیم بر سرش کشته شد، مورد آماج حمله‌های اخیر این خبرگزاری قرار گرفت.

در ۲۴ مهر، خبرگزاری فارس ادعا کرد که تمامی گزارش‌ها درباره‌ی قتل سارینا جعلی بوده وعلت فوت او را پایین پریدن از ساختمان بیان کرد. در ادامه، این خبرگزاری آمار موسسه افکارسنجی خود را منتشر کرد که ظاهراً نشان می‌دهد بی‌بی‌سی فارسی، رادیو فردا، ایران اینترنشنال، صدای آمریکا و منوتو ۱۷۳۱۲ خبر جعلی درباره اعتراضات در ایران از۱۰ شهریور تا ۹ مهر منتشر کرده‌اند.

در موردی جداگانه، در ۱۲ مهر، پس از فوت فاطمه رضایی ۱۱ساله در قم در شرایط غیرعادی، فارس با پدرش مصاحبه‌ای انجام داد. او گفته بود که فاطمه نه به دلیل مسمومیت، بلکه بر اثر عفونت و مشکلات کلیوی درگذشت. بر اساس گزارش‌های مختلف، دانش‌آموزان دختر در شهرهای مختلف ایران به دلیل انتقام‌گیری مقامات از شرکت گسترده آن‌ها در تظاهرات ضدحجاب، مسموم شدند.

گروه هکری ایرانی به نام «بلک ریوارد» که نهادها و زیرساخت‌های مختلف جمهوری اسلامی را مورد هدف می‌دهد، آبان گذشته فایل صوتی‌ای را فاش کرد که گفته می‌شد از سرورهای داخلی خبرگزاری فارس به دست آمده است. فایل ضبط‌شده از جلسه محرمانه جانشین فرمانده بسیج قاسم قریشی با مدیران «رسانه‌های همسو» (همسو با رژیم) درباره قیام در ایران و برنامه‌های رژیم برای ایجاد ضدروایت بود.

در این جلسه دوساعته که درآذر ۱۴۰۱ برگزار شد، افرادی گزارش‌هایی درباره اعتراضات ارائه کردند. قریشی به آن‌ها روش مقابله رژیم با اعتراضات و سرکوب آن‌ها را توضیح داد. پیشنهادات او شامل اعمال فشار سازمانی بر زنان بازیگر و دیگر افراد مشهوری بود که در همبستگی با اعتراضات حجاب خود را درفضاهای عمومی برداشته بودند: وعلاوه بر استفاده از جام جهانی فوتبال در قطر به عنوان فرصتی بازنمایاندن اعتراضات به عنوان یک جشن عمومی بودند.

علاوه بر موارد بالا، قریشی به «کمیته حقیقت‌یاب» برای ارعاب مولوی عبدالحمید، روحانی برجسته اهل سنت و امام جمعه زاهدان، در پی کشتار معترضان در شهریور و مهر اشاره کرد. قریشی همچنین به رسانه‌های دولتی دستور داد در گزارش‌های خود به «اعتراضات» اشاره نکنند و در عوض از عبارات «آشوب‌های گذشته»، «اغتشاشات مهر» یا «فتنه سیاه» استفاده کنند.

نگاه نزدیک به شخصیت‌های پشت صحنه خبرگزاری فارس

سید نظام الدین موسوی

موسوی با اینکه از اعضای سپاه پاسداران نیست، حضور تاثیرگذاری در صحنه رسانه‌های محافظه کار ایران دارد. نقش‌های قبلی او به عنوان سخنگوی وفادار برای برخی بنیادها و نهادهای تنظیم‌کننده‌ رسانه‌ای که تحت کنترل رهبر انقلاب هستند، به افزایش قدرت سیاسی او کمک کرده است.

طبق اسناد روزنامه رسمی، موسوی که اکنون از نمایندگان تهران درمجلس شورای اسلامی است، از سال ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۶ عضو هیئت مدیره پیام‌آوران نشر روز، نهادی که روزنامه جوان را در اختیار دارد، بوده است. پیام‌آوران نشر روز زیرمجموعه بنیاد تعاون بسیج است که خود تحت کنترل بنیاد تعاون سپاه است.

حمیدرضا مقدم‌فر

مقدم‌فر از فرماندهان سپاه و مشاور فرهنگی و رسانه‌ای فرمانده کل سپاه است. او همچنین معاون دفتر حفظ و نشر آثار رهبری است که به چاپ، تبلیغ و توزیع آثار خامنه‌ای می‌پردازد.

وی از سال ۱۳۹۱ عضو هیئت مدیره پیام آوران نشر روز بوده و همچنین یکی از موسسین و اعضای فعلی هیئت مدیره خبرگزاری تسنیم است. وی در سال ۱۳۹۱ مدیرعامل خبرگزاری فارس بود. علاوه بر این، وی دبیر ستاد مردمی بزرگداشت قاسم سلیمانی است.

محمدمهدی سیاری زهان

سومین چهره قابل توجه در هیات مدیره خبرگزاری فارس، محمدمهدی سیاری زهان است که بر اساس اسناد روزنامه رسمی، از اسفندماه سال ۱۳۸۷ رئیس هیئت مدیره فارس بوده است. به گزارش افکارنیوز، مهدی سیاری فرمانده سپاه و جانشین فرماندهی سازمان اطلاعات سپاه است. (در آگهی روزنامه رسمی در اسفند ۱۳۸۷، نام پدر سیاری زهان محمدعلی و محل تولد وی قائنات در خراسان جنوبی ذکر شده است. هنگامی که پدرش فوت کرد، جمعی از مقامات جمهوری اسلامی پیام تسلیت سیاری زهان را ارسال کردند که در آن پدر سیاری را حاج محمدعلی سیاری خطاب کردند.)

خبرگزاری تسنیم

خبرگزاری تسنیم بزرگترین رسانه متعلق به سپاه است. مجوز رسانه تسنیم متعلق به موسسه آتی‌سازان فرهنگی تسنیم است. اسناد روزنامه رسمی نشان می‌دهد که این خبرگزاری در۱۰ تیر ۱۳۹۱ توسط فرمانده سپاه حمیدرضا مقدم‌فر، جعفر درونه (رئیس هیئت مدیره) و مجید قلی‌زاده زحمتکش (مدیر عامل) تاسیس شد.

جعفر درونه که علاوه بر سمت خود در تسنیم، در دولت احمدی‌نژاد رئیس اداره آموزش و پرورش تهران بود، دبیر همایشی به نام «طلوع حقیقت» است که هدف آن بزرگداشت دو نامه‌ای است که خامنه‌ای به جوانان غربی در سال ۲۰۱۵ نوشت تا از فراموشی این نامه‌ها جلوگیری جلوگیری کند.

مجید قلی زاده زحمتکش از بدو تاسیس تاکنون مدیرعامل تسنیم بوده است. بنا بر این سند روزنامه رسمی و گزارش تهران بیرو، وی از سوی بانک قرض الحسنه مهر ایران، یک موسسه مالی تحریم‌شده که سهامداران آن شامل بانک سپه متعلق به نیروهای مسلح و همچنین سایر بانک‌های وابسته به بنیاد هستند، به عنوان سفیر قرض‌الحسنه انتخاب شده است.

بر اساس اسناد روزنامه رسمی، مقدم‌فر، درونه و قلی‌زاده زحمتکش همگی در هیئت مدیره موسسه خیریه ایتام و نیازمندان امام حسن مجتبی (ع) هستند.

تسنیم و سرکوب‌ها

هویت موسس تسنیم و سهام‌داران آن نقش پررنگ این آژانس خبری در کمپین دروغ‌رسانی علیه معترضان را بیان می‌کند.

بنا به گزارش رادیو فردا، در تاریخ ۱۰ اسفند، ماموران به مادر یکی از دانش آموزان مسموم‌شده در مدرسه ۱۳ آبان تهران حمله کردند. در گزارش اختصاصی تسنیم فردای آن روز، به نقل از سخنگوی پلیس اعلام شد که طی تحقیقات به این نتیجه رسیدند که این زن در مدرسه ۱۳ آبان فرزندی نداشته و هیچ ارتباط خانوادگی با هیچ یک از دانش‌آموزان آن نداشته است. وی افزود: افرادی که در این ویدئو به زن تعرض کرده بودند شناسایی و دستگیر شدند.

این خبرگزاری همچنین کمپیتی برای تخریب وجهه مهدی قائدی، بازیکن تیم استقلال به راه انداخت. در تاریخ ۱۰ آذر، این بازیکن از پاسخ به سوال یک خبرنگار درباره‌ی عملکردش در بازی ممانعت کرد و گفت:

فوتبال الان دغدغه‌ی مردم نیست.

در ۱۱ دی ۱۴۰۱، تسنیم گزارش داد که تعدادی از فوتبالیست‌ها، از جمله برخی که «انگیزه رقابت یا حتی صحبت در مورد فوتبال» ندارند، در یک مهمانی «در حالت غیرعادی ناشی از مصرف مشروبات الکلی» دستگیر شدند. بر اساس اخبار دیگر، قائدی یکی از بازداشت‌شدگان بود.

The post از امپراتوری رسانه‌ای سپاه در ایران: مورد فارس و تسنیم appeared first on رسانه‌گر.

سانسور و اختناق فعالیت رسانه‌ها و انتشار آزاد اخبار را در ایران محدود می‌کند و بر عملکرد رسانه‌های مستقل تاثیر می‌گذارد. اما علاوه بر این‌ها عامل دیگری نیز جریان آزاد انتشار خبر را در ایران تحت تاثیر قرار داده و آن را محدود کرده است:  مالکیت و مدیریت دولتی و یا مالکیت و مدیریت مستقیم علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی.  

رسانه‌های ایران را در حال حاضر می‌توان به دو بخش تقسیم کرد: بخش بزرگ رسانه‌های حکومتی‌اند و بخش کوچک رسانه‌های مستقل  یا خصوصی که از لحاظ اندازه و شمارگان اصلا با رسانه‌های حکومتی‌ قابل قیاس نیستند. برای نمونه کافی است به چهار روزنامه‌ی پرتیراژ ایران اشاره کنیم که عبارت‌اند از همشهری، ایران، جام جم و خراسان و بزرگ‌ترین خبرگزاری‌های ایران مانند ایرنا، ایسنا و فارس و مهر که در کنترل خامنه‌ای و نهادهای زیرنظرش قرار دارند. بر اینها باید صدا و سیمای جمهوری اسلامی را نیز افزود که رادیو و تلویزیون انحصاری حکومت است و زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی فعالیت می‌کند و رییس آن نیز را منصوب رهبری است.

رسانه‌های «خصوصی» و «مستقل»

 قبل از آنکه به توصیف دو بخش از رسانه‌های فعال در ایران پرداخته شود، ضروری است که توضیحی در مورد رسانه خصوصی یا مستقل در فضای ایران ارايه شود. معمولا همه رسانه‌های خصوصی در ایران خود را مستقل هم می‌خوانند، اما رسانه‌هایی که در ایران خصوصی خوانده می‌شوند رسانه‌هایی هستند که مالکان آنها غالبا مقامات و شخصیت‌های سیاسی درون جناح‌های مختلف جمهوری اسلامی‌اند: روزنامه سازندگی ارگان حزب کارگزاران است. مالک روزنامه شرق، مهدی رحمانیان، از مقامات استانی در دولت سید محمد خاتمی، و مالک روزنامه اعتماد، الیاس حضرتی، نماینده‌ی سابق مجلس است. وب‌سایت فرارو متعلق به محمدحسین خوشوقت، پسر عزیز خوشوقت، از آخوندهای  نزدیک به سید علی خامنه‌ای است . وبگاه جماران را سیدحسن خمینی، نوه‌ی روح‌الله خمینی، اداره می‌کند. صاحب امتیاز روزنامه رسالت (اصولگرا)، مرتضی نبوی، و مالک خبرگزاری ایلنا، مرتضی محجوب، هر دو از مقامات سابق نظام جمهوری اسلامی هستند. علاوه بر این، اساسا ورود به عرصه رسانه، رشد کردن و ماندن در آن نیازمند داشتن روابط آشکار و نهان با سطوح مختلف قدرت است.

دسته‌بندی‌ها‌ی رسانه‌های ایران

با این‌همه و برای فهم بهتر فضای رسانه‌ای در ایران، می‌توان مسامحتاً رسانه‌ها را به دو دسته خصوصی (مستقل) و حکومتی تقسیم کرد. به این ترتیب از میان ۶۰ رسانه‌ای که در این گزارش بررسی شده است، ۲۸ رسانه (روزنامه، وبگاه یا خبرگزاری) خصوصی یا مستقل هستند. بخشی از این رسانه‌ها گرایش اصلاح‌طلبانه یا اصولگرایی معتدل دارند و رسانه‌های سیاسی به شمار می‌روند و تعدادی هم رسانه‌های اقتصادی هستند. ۳۲ رسانه دیگر حکومتی به شمار می‌روند. این رسانه‌ها به صورت مستقیم یا غیرمستقیم زیر نظر خامنه‌ای قرار دارند و توسط اطرافیان او اداره می‌شوند. چنانکه پیشتر ذکر شد خبرگزاری‌های بزرگی مانند ایرنا، ایسنا و روزنامه همشهری از جمله‌ی آنها هستند. 

امپراتوری رسانه‌ای خامنه‌ای در واقع  از دو بخش تاسیسی و تصرفی تشکیل شده است. از دهه‌ی ۱۳۷۰ و با روی کار آمدن سید محمد خاتمی حامیان او روزنامه را برای عرض اندام در مقابل رقیبان اصولگرایشان برگزیدند و این کار آنها مورد استقبال مردم قرار گرفت. خاتمی از اهمیت رسانه آگاه بود و از همان اواخر  دهه‌ی ۱۳۸۰ به تدریج نهادهای زیرنظر او انتشار روزنامه یا تاسیس «خبرگزاری» را در دستور کار خود قرار دادند. لازم به گفتن است که «خبرگزاری»هایی که در این نهادهای دولتی پا گرفتند بیشتر کاری شبیه به روابط عمومی را بر عهده دارند و تفاوت اعلامیه خبری (press release) با خبر (news) را نمی‌دانند.

رسانه‌های زیر نظر خامنه‌ای

 تا آن زمان تنها رسانه‌های زیر نظر نهاد ولایت فقیه، روزنامه‌های مصادره شده‌ی کیهان، اطلاعات و روزنامه جمهوری اسلامی بودند که به شکل سیاه و سفید چاپ می شدند. بازار این روزنامه‌ها با انتشار روزنامه‌ی همشهری و ایران سپس روزنامه‌های موسوم به دوم خردادی کساد شده بود. این باعث شد که نهادهای زیرنظر خامنه‌ای  به تاسیس و راه‌اندازی رسانه روی آوردند: سپاه روزنامه جوان را در سال ۱۳۷۷ به راه انداخت و صدا و سیما روزنامه جام جم را در سال ۱۳۷۹ به سبک روزنامه‌های دوم خردادی تاسیس کرد. خبرگزاری فارس که در ارتباط با سپاه بود در سال ۱۳۸۱ تاسیس شد. سپس در دهه اواخر دهه ۱۳۸۰ خبرگزاری مهر ارگان سازمان تبلیغات اسلامی (دیگر سازمان زیر نظر خامنه‌‌‌‌ای) تاسیس شد. تشکیل خبرگزاری مهر بسیار اهمیت دارد زیرا نه تنها خبرگزاری اصلی و بزرگ زیر نظر خامنه‌ای است که  تولیداتش به ۶ زبان زنده دنیا منتشر می‌شود بیانگر خط فکری اوست بلکه زیرمجموعه‌های مهمی مانند روزنامه‌ی انگلیسی‌زبان تهران تایمز که اهداف کلان  او را در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ترویج می‌کند متعلق به آن است. همچنین با تشکیل شاخه‌های متعدد از جمله وبگاه‌های خبری مانند «نسیم آنلاین»  که معمولا مسئولان موسسه‌ی مهر آن را اداره می‌کنند یا وبگاه‌هایی مانند تبیان که اخبار و مطالب سرگرمی یا به اصطلاح زرد را زیر پوشش قرار داده است و نیز وبگاه‌های همسریابی،  به تنهایی بخش وسیعی فضای رسانه‌ای رسمی و غیررسمی یا سیاسی و تفریحی را در کنترل دارد. این خبرگزاری از طرف دیگر مرکزی برای تربیت روزنامه‌نگار و مدیران رسانه است که شبکه رسانه‌ای زیر نظر خامنه‌ای را اداره می‌کنند.

روزنامه‌ی وطن امروز (تاسیس ۱۳۸۸)، خبرگزاری تسنیم ، و وبگاه‌های ریز و درشتی مانند مشرق نیوز که اغلب روشن نیست مالکان آنها کیستند از دیگر رسانه‌هایی هستند که معمولا زیر مجموعه سپاه و بسیج فعالیت‌ می کنند از سایر این رسانه‌های تاسیسی هستند. این رسانه‌ها وظیفه‌ خود را مقابله با «جنگ نرم رسانه‌ای» اعلام کرده اند.

رسانه‌های تصرفی

بخشی دیگر از رسانه‌های زیر نظر ولایت فقیه تصرفی هستند. این‌ها رسانه‌هایی هستند که علی خامنه‌ای از طریق نهادهای زیرنظرش پس از یکدست‌سازی قدرت، اداره آنها را به دست گرفته است.

از جمله این رسانه‌ها و با اهمیت‌ترین‌شان روزنامه (یا همان موسسه) همشهری است که پرتیراژترین روزنامه‌ی کشور به شمار می‌رود. این روزنامه ده‌ها نشریه و ضمیمه در زمینه‌های مختلف دارد.

با روی کار آمدن علیرضا زاکانی به عنوان شهردار، محسن مهدیان به سمت مدیرعاملی موسسه همشهری منصوب شد. او در خبرگزاری فارس (وابسته به سپاه) و مهر (وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی و زیر نظر خامنه‌ای) سابقه‌ی کار دارد. عبدالله گنجی سردبیر سابق روزنامه جوان هم به سمت مدیر مسئولی همشهری  برگزیده شد.

خبرگزاری ایرنا و  روزنامه ایران، ارگان دولت، دو رسانه بزرگ و با اهمیت  دیگر بود که با تغییر دولت از حسن روحانی به ابراهیم رییسی  در اختیار علی خامنه‌ای قرار گرفت و به مدیران و روزنامه‌نگاران جناح «خودی» سپرده شد. در این دوران علی نادری که سابقاً در رجانیوز کار می‌کرد به مدیرعاملی ایرنا منصوب شد. محمد حسن روزی طلب که سابقه همکاری با صدا و سیما و سایت تندرو رجانیوز را دارد به مدیرعاملی موسسه ایران انتخاب شد. کمیل نقی پور، که در رجانیوز و صدا و سیما کار کرده بود، نیز سردبیری روزنامه ایران را برعهده گرفت. به این ترتیب خامنه‌ای بر پر‌خواننده‌ترین رسانه‌های ایران مسلط شد: همشهری و ایران در زمره پرتیراژترین روزنامه های سراسری ایران قرار دارند و خبرگزاری ایرنا، بزرگترین (و قدیمی‌ترین) خبرگزاری ایران به شمار می‌رود.

روزنامه خراسان مشهد، روزنامه فرهیختگان (ارگان دانشگاه آزاد اسلامی) و شهروند (ارگان جمعیت هلال احمر) از سایر متصرفات خامنه‌ای است.  روزنامه خراسان در سال ۱۳۵۹ مصادره و  در اختیار بنیاد شهید قرار گرفت. پس از آن در اوایل دهه ۱۳۷۰ به کمیته امداد امام داده شد و به این ترتیب این روزنامه به رسانه‌ای زیر نظر سیدعلی خامنه‌ای  تبدیل شد. در دهه‌ی ۱۳۸۰ موسسه فرهنگی- هنری خراسان تشکیل شد که این روزنامه را اداره می‌کند. اعضای هیات امنای این موسسه مستقیما توسط خامنه‌ای انتخاب می‌شوند. در حال حاضر مدیرعامل موسسه رضا خوراکیان است که پیشتر در خبرگزاری مهر کار می‌کرده است.

ایسنا، ارگان جهاد دانشگاهی، نیز یکی دیگر از خبرگزاری‌های مهم ایران است که در زمان دولت خاتمی تاسیس شد. از آنجا که خبرگزاری دولتی است، با تغییر هر دولت، مدیریت ایسنا نیز تغییرمی‌کند.  با روی کار آمدن دولت رئیسی در حال حاضر ایسنا نیز در کنترل گروه خامنه‌ای قرار گرفته است و مدیرعامل انتصابی فعلی آن «مهدی عرفاتی» از فعالان سابق گروه خبرگزاری مهر و جام جم است. 

از سایر روزنامه های تصرفی، می توان روزنامه‌ی فرهیختگان، ارگان دانشگاه آزاد اسلامی، را بر شمرد که در دوره ریاست عبدالله جاسبی، نماینده‌ی اکبر هاشمی رفسنجانی، فعالیت خود را آغاز کرد و پس از درگذشت هاشمی رفسنجانی، مدیریت آن زیر نظر خامنه‌ای قرار گرفت. 

روزنامه‌ی شهروند، ارگان جمعیت هلال احمر، نیز از روزنامه‌های تصرفی است و در حال حاضر زیر نظر مقامات دولت رئیسی کار می‌کند. روزنامه قدس خراسان هم از روزنامه‌های دیگری است که پس از مرگ واعظ طبسی تولیت آستان قدس رضوی در اختیار جناح پیرو خامنه‌ای قرار گرفته است.

استیلا بر شیوه تولید خبر و روایت مسلط

خامنه‌ای با این شبکه‌ی رسانه‌ای از طریق نهادهای زیرنظرش توانسته است تا اهداف چندگانه‌اش را برای استیلا بر فضای رسانه‌ای کشور برآورده سازد. یکی از این اهداف در اختیار گرفتن و استفاده از بودجه‌های در نظر گرفته شده در وزارت ارشاد و سایر نهادهای دولتی برای رسانه به طور کلی، و برای فعالیت‌های فرهنگی به طور خاص، است که طبیعتا دستیابی به آن‌ها برای نهادهای زیر نظر رهبر آسان‌تر است. دوم آن‌که با در اختیار داشتن بخش بزرگی از رسانه‌ها انحصار روایتگری را در همه حوزه‌ها به دست بگیرد و به صدای مسلط در داخل و خارج از ایران تبدیل شود.

از طرف دیگر خامنه‌ای هم از طریق فرمان‌های گاه و بیگاه مستقیم و همین  طور از طریق تذکرات نهادهای امنیتی (که به روزنامه‌ها به صورت موردی ابلاغ می‌شود) سیاست حاکم بر رسانه را تعریف می‌کند و هم با اعمال محدودیت و سانسور خبری مانع پرداختن به موضوعاتی که حکومت به آنها حساس است می‌شود. نمونه چنین کنترلی را در گزارش‌های  اعتراضات مردمی یا اخبار مربوط به فساد در دستگاه‌های حکومتی می‌توان دید. یکی از این نمونه ها دستور حذف مصاحبه مادر نیکا شاکرمی (از قربانیان اعتراضات ۱۴۰۱)  از سایت روزنامه اعتماد پس از انتشار بود. 

نتیجه این کنترل همه‌جانبه آن است که بسیاری از رسانه‌ها برای اینکه بقای‌شان به خطر نیفتد، اخبار و گزارش‌های تولید‌شده‌ی این خبرگزاری‌ها را دوباره منتشر می کنند و چشم را بر بسیاری اتفاقات مهم در کشور می‌بندند. مثلا در جریان اعتراضات سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸، ماجرای سقوط هواپیمای اوکراینی و حتی اعتراضات ۱۴۰۱ بسیاری از رسانه‌ها اجازه  یا جرأت این را پیدا نکردند که  اعتراضات را پوشش دهند، و ندادند.  آن دسته از روزنامه‌هایی که به صورت غیرمستقیم و از راه انتشار سخنان مقامات حکومتی به اعتراضات اشاره داشتند از همان ادبیات معمول در رسانه‌های حکومتی استفاده کردند و معترضان  را اغتشاشگر و خرابکارانی خواندند که امکانات عمومی را آتش می‌زنند و فریب‌خورده‌گان یا عوامل بیگانه و «دشمن» هستند.

 با این‌همه هر چند خامنه‌ای و پیروانش توانسته‌اند فضای خبری ایران را از راه سانسور شدید و ایجاد شبکه‌ی بزرگ و وسیعی از رسانه‌های مختلف به دست بگیرند و فعالیت رسانه‌های غیرحکومتی را از آنها سلب کنند اما رهبری جمهوری اسلامی نتوانسته است با این کار بر افکار عمومی داخل ایران تاثیر معنی‌داری بگذارد و مردم را با گفتمان سیاسی و فرهنگی که رسانه های زیرنظر او  تبلیغ می‌کند همراه نماید.  برعکس، به اعتقاد صاحبنظران این انحصار رسانه‌ای باعث شده است که اکثریت مردم اعتمادشان را به رسانه‌های رسمی از دست بدهند و به سمت استفاده‌ی فعال از شبکه‌های اجتماعی کشیده شوند به نحوی که علی خامنه‌ای و سایر مقامات حکومتی ناگزیر برای اینکه صدایشان را به مخاطب ایرانی برسانند، در این شبکه‌ها فعال شده‌اند. 

نقش خانواده خامنه‌ای در رسانه‌ها بر اساس نام

The post امپراتوری رسانه‌ای خامنه‌ای appeared first on رسانه‌گر.

The post پایگاه داده صاحبان رسانه‌ها را جستجو کنید appeared first on رسانه‌گر.

روزنامه‌نگاری در ایران بیش از هر زمان دیگری، هم از حیث مدیریت هم از حیث طبیعت و ماهیت، به روزنامه‌نگاری صرفا سیاسی تبدیل شده است. از همان آغاز پیدایی و رواج روزنامه‌نگاری کارکرد سیاسی آن مورد توجه قرار گرفته بود و فعالان سیاسی همواره از طریق روزنامه‌ی سازمان یا حزب خود به اعلام مواضع و ترویج دیدگاه‌های خود و گفت و گو با مردم و دولت می‌پرداختند. 

 نگاهی به دوران‌هایی چون انقلاب مشروطه، فاصله میان شهریور ۱۳۲۰ و پایان نخست‌وزیری مصدق و سپس اوایل دوران انقلاب ۱۳۵۷ نشان می‌دهد که عمده‌ی فعالیت‌های روزنامه‌نگاری همراه با جهت‌گیری سیاسی بوده است. 

 اما در دورانی که از دوم خرداد ۱۳۷۶ آغاز می‌شود روزنامه‌نگاری سیاسی به معنای روزنامه‌هایی که صاحبان امتیاز یا مدیران مسئول آنها شخصیت‌هایی از طیف‌های سیاسی رسمی کشور هستند در کنار روزنامه‌های دولتی به جریان اصلی روزنامه‌نگاری در ایران تبدیل شده‌اند.  این گروه همان روزنامه‌هایی هستند که خود را مستقل یا غیردولتی می‌خوانند اما در واقع روزنامه‌هایی مربوط و متعلق به طیف سیاسی هستند که «اصلاح طلب» خوانده می‌شود. این روزنامه‌ها نه مستقل‌اند و نه لزوما غیردولتی نه تنها به این دلیل که این روزنامه‌ها (و سایر روزنامه‌ها) از یارانه‌های وزارت ارشاد برخوردار هستند بلکه به این دلیل که دست‌اندرکاران اصلیِ این روزنامه‌ها هر یک به نحوی با نهاد بزرگ دولت مرتبط‌اند.  مثلا مدیر مسئول روزنامه‌ی «شرق»، مهدی رحمانیان که از اصلاح‌طلبان به شمار می‌رود، فرماندار اسبق چابهار (در دوره‌ی خاتمی) بوده است.   الیاس حضرتی، صاحب امتیاز و مدیر مسئول روزنامه‌ی «اعتماد» و نماینده‌ی اصلاح‌طلب دو دوره‌ی مجلس، به تازگی به دبیرکلی حزب اعتماد ملی انتخاب شده است.  روزنامه‌ی «سازندگی» رسما ارگان حزب کارگزاران است. سران حزب کارگزاران همگی از اعضای سابق دولت هاشمی بوده‌اند و سردبیر این روزنامه، محمد قوچانی، عضو حزب کارگزاران و مشاور رسانه‌ای نهاد ریاست جمهوری است. او همچنین اخیرا به عنوان دبیر شورای تدوین، گردآوری و مستند‌سازی در مرکز حفظ و نشر آثار حسن روحانی به کار مشغول شده است.  صاحب امتیازان روزنامه‌های کمتر معروف اصلاح‌طلبانه مانند «همدلی» و  «آرمان ملی» نیز سوابقی مشابه دارند.  صاحب امتیاز «همدلی»، ولی الله شجاع‌پوریان نماینده اصلاح طلب مجلس و حسین عبداللهی مدیر مسئول روزنامه «آرمان ملی» نزدیک به اکبر هاشمی رفسنجانی و مشاور او در دانشگاه آزاد اسلامی بوده است.

 این روزنامه‌ها نهایتا بخش دیگری از جناح‌های رسمی درون نظام جمهوری اسلامی را نمایندگی می‌کنند و نه گرایش‌ها و دیدگاه‌های مخالف و منتقد را.  گرچه این نوع مطبوعات اتفاقات مهم غیرسیاسی‌ای چون درگذشت محمدرضا  شجریان را پوشش می‌دهند تا نشان دهند که بازتابنده‌ی احساس و افکار عموم مردم‌اند اما هنگامی که رخدادهایی اتفاق افتد که بوی مخالفت اصولی با نظام جمهوری اسلامی را بدهد یا آن اتفاقات را نادیده می‌گیرند یا با مخالفت با آنها پشت کلیت نظام جمهوری اسلامی قرار می‌گیرند چنانکه در اعتراضات آبان‌ ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸ دیده شد.

ویژگی‌های روزنامه‌نگاری سیاسی کنونی

خصوصیات این روزنامه‌نگاری سیاسی را می‌توان چنین برشمرد: 

روزنامه‌نگاری «قبیله‌ای»

اولین و مهم‌ترین ویژگی این روزنامه‌نگاری، «قبیله‌ای» بودنش است به این معنا که این نوع روزنامه نگاری منافع و اهداف یک گروه سیاسی را نمایندگی می‌کند و پوشش سخنان اعضای قبیله و حتی تحلیل‌هایشان از اتفاقات از اولویت‌های این نوع روزنامه‌نگاری است.

این روزنامه‌ها حتی در به کارگیری افراد رفتاری قبیله‌ای دارند و همواره هسته‌ای اصلی از یاران یا روزنامه نگاران خودی را به کار می‌گیرند.  به عنوان مثال با تغییر هر دولت از اصلاح‌طلب به اصولگرا یا برعکس گردانندگان روزنامه‌های «ایران» و «همشهری» نیز تماما تغییر می‌کنند و دسته‌ای از روزنامه‌نگاران اصلاح‌طلب یا اصولگرا یه جای تعدادی از روزنامه‌نگاران قبلی می‌شوند.  وقتی در سال ۱۳۹۶ مدیریت همشهری تغییر کرد و اصلاح‌طلبان آن را به دست گرفتند، نماینده‌‌ای از اصلاح‌طلبان مسئولیت جابجایی و تغییر نیروها را در همشهری بر عهده گرفت و بلافاصله جواد دلیری را که سردبیر روزنامه اعتماد بود به سردبیری همشهری گمارد.تغییر فقط محدود به سردبیری نبود بلکه تعداد دیگری از روزنامه نگاران هم تغییر یافتند. محمد قوچانی هم گروه ثابتی دارد که گروه مجلات و روزنامه‌ی خود را با آنها اداره و از آنها حمایت می‌کند.

این رفتار قبیله‌ای در رفتار نهادهای مرتبط به روزنامه‌نگاران مانند انجمن صنفی روزنامه‌نگاران (که همواره در کنترل اصلاح‌طلبان است) نیز دیده می‌شود. این نهاد در ماجرای اتهامات آزار جنسی که تعدادی از روزنامه‌نگاران زن مطرح کردند تا سه ماه اصلا واکنشی نشان نداد. پس از سه ماه در بیانیه‌ای اعلام کرد برای کمک به آزاردیده‌ها کمیته‌ی ویژه‌ای تشکیل داده است. اما عملا نه تنها کاری نکرد و بلکه همان طور در بیانیه‌ی روزنامه‌نگاران مستقل گفته شده است روایت آزار‌دیدگان را غیر‌اخلاقی دانستند. حتی گفته می‌شود در برخی موارد با آزاردیده‌ها تماس گرفته شده است تا سکوت کنند و آبروی مطبوعات را حفظ کنند. از همین رو خبرنگاران مستقلی که در این روزنامه‌ها کار می‌کنند، تاثیری در جریان روزنامه ندارند و در بهترین حالت روزنامه‌نگارانی منزوی باقی می‌ماند.

روزنامه‌نگاری آموزش ندیده

نسل اول روزنا‌مه‌هایی که در دهه‌ی ۱۳۷۰ راه‌اندازی شد (مانند «همشهری»، «ایران» و حتی «جامعه») برای آموزش خبرنگاران اهمیتی قائل نبودند اما هنوز از روزنامه‌نگاران آموزش دیده و مجرب استفاده می‌کردند. نسل امروز روزنامه‌ها هنوز به آموزش روزنامه‌نگاری ارزشی نمی‌دهند. به همین دلیل نه تنها اشکالات فنی در نحوه‌ی خبرنویسی و تنظیم گزارش و حتی یادداشت‌نویسی دارند بلکه حتی در فارسی‌نویسی آنان نیز می‌توان مشکلات جدی دید. 

 روزنامه‌نگاری دولت محور

سومین ویژگی این روزنامه‌نگاری که تا حد زیادی تالی فاسد دو ویژگی فوق است این است که بخش بزرگی از اخبار یا گزارش‌ها حول سخنان شخصیت‌ها و مقامات کشور شکل می‌گیرد. باید گفت که این طرز روزنامه‌نگاری در دوره ریاست جمهوری روحانی تشدید شده است. بنابراین پوشش سخنان مقامات از اولویت‌های خبری تلقی می‌شود مثلا رهبر و رییس جمهوری هر سخنی بگویند باید در صفحه اول کار شود. برخی از این روزنامه‌ها پوشش سخنان دو رئیس دیگر قوا و نیز وزرا را نیز بر خود فرض می‌شمرند فارغ از اینکه سخنان آنان با اهمیت باشد یا خیر. این موضوع تا آنجا پیش رفته که مشکلات یا تقاضاهای جامعه نیز در این روزنامه‌ها از  زبان مسئولان دولتی که خود می‌بایستی پاسخگوی مردم باشند روایت‌می‌شود و به این ترتیب حق مطالبه پاسخگویی از مقامات به مضحکه تبدیل می‌گردد.

بنابراین وابستگی‌های حزبی و گروهی و احتیاط برای بسته نشدن نشریه تیترها و گزارش‌های خبری این روزنامه‌های به اصطلاح مستقل را به سوی اخباری می‌راند که اولا در بازی و میدان رقابت سیاسی برای اصلاح‌طلبان اهمیت دارند و دوما در حمایت از نظام‌اند. مثلا در حال حاضر که به موسم انتخابات نزدیک می‌شویم تمرکز این روزنامه‌ها روی دو موضوع است: انتخابات و برجام. از همین رو روزانه یادداشت‌ها و گزارش‌های متعددی در مورد این دو موضوع در این روزنامه‌ها به چاپ می‌رسد. نحوه‌ی پوشش خبری این دو موضوع هم به نحوی است که روایت رسمی و دیدگاه اصلاح‌طلبی را نمایندگی کند و تناقض و غفلت بزرگ از صدای مردم دقیقا اینجا اتفاق می‌افتد. انتخابات مساله‌ی مهم برای اصلاح‌طلبان است و نه برای بخش بزرگی از مردم که از هر گونه تغییری در رفتار جمهوری اسلامی ناامید شده‌اند. نظرسنجی موسسه‌ی گمان می‌گوید که ۷۶ درصد پاسخ‌دهندگان در انتخابات شرکت نمی‌کنند. حتی اگر به نتایج این نظرسنجی اطمینان نداشته باشیم کاهش مشارکت مردم در انتخابات مجلس در سال ۱۳۹۸ که در آن کاندیداهای اصلاح‌طلب نیز حاضر بودند تا حدی نشان می‌دهد که این پیش‌بینی ممکن است تا حد زیادی درست باشد. بر اساس آمار وزارت کشور میزان مشارکت در انتخابات مجلس در سال ۹۸ حدود ۴۲ درصد واجدان شرایط بوده است و میزان مشارکت در تهران کمتر از ۲۵ درصد. دلایل آن نیز تا حدی روشن است: سرکوب اعتراضات سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸، سرنگونی هواپیمای مسافربری اوکراینی، گرانی فزاینده و ناامیدی مردم از تغییر از دلایل کاهش مشارکت است و وضعیت مدیریت کرونا و بی‌تفاوتی حکومت ایران برای خرید واکسن نیز مزید بر علت شده است. اینها همه نه تنها منجر به بی‌میلی مردم برای مشارکت در انتخاب شده بلکه مخالفت جدی با جمهوری اسلامی را افزایش داده است. 

همچنین می‌دانیم که بخشی از مردم ایران طرفدار روی کار آمدن دوباره دونالد ترامپ در آمریکا و در نتیجه ادامه فشارها بر جمهوری اسلامی بودند. اما در روزنامه‌ها اثری از دیدگاه این گروه دیده نمی شود و در نتیجه معلوم هم نمی‌شود که چرا این گروه از مردم به‌رغم فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها ترجیح می‌دهند فشار بر جمهوری اسلامی ادامه یابد زیرا پرداختن به این موضوع قطعا طرح مسائل اساسی‌تری را پیش خواهد کشید یا سیاستی را زیر سوال خواهد برد که افتخار و امتیاز اصلاح‌طلبان در میدان رقابت انتخاباتی است. چه به دلیل سانسور و چه به دلیل خودسانسوری برای حمایت از دولت و اصلاح‌طلبی که برجام وسیله‌ی چانه‌زنی‌اش با گروه‌های رقیب است، نپرداختن به اینکه چرا بخشی از مردم دیگر از برجام حمایت نمی کنند یا برجام دیگر برایشان اهمیتی ندارد، نشان‌ دهنده‌ی این است که از خلال این روزنامه‌ها نمی‌توان واقعیت آنچه در جامعه‌ی امروز ایران در حال اتفاق است را دریافت. 

پوشش خبری روزانه این روزنامه‌ها به گونه‌ای است که گویا همه در ایران منتظر انتخابات برای تغییر بزرگی هستند. مثلا اگر برای نمونه ده روز اول اسفندماه را در نظر بگیریم هر روز «انتخابات» از طریق خبر یا مصاحبه پوشش داده شده است. شرق در شنبه ۲ اسفند ۱۳۹۹ عکس صفحه اول را به سید محمد بهشتی اختصاص داده است با تیتری که به انتخابات مربوط می‌شود: «اگر نامزد نشوید، راه بسته می‌شود». گوینده‌ی این نقل قول به عنوان «دختر مریم بهروزی» (نماینده اسبق مجلس) به خوانندگان معرفی شده است و حتی نام او به دلیل ناشناس بودنش در روتیتر نیامده است. جالب این است که بدانیم در چهارشنبه شب ۲۹ بهمن زلزله‌ای در سی‌سخت اتفاق افتاد و شرق فرصت نداشت که به دلیل تعطیلات آخر هفته خبر این زلزله را منتشر کند. اما در اولین شماره بعد از این اتفاق که روزنامه شنبه دوم اسفند ماه باشد نیز ضرورتی ندید که خبر زلزله را که به استناد گزارش صفحه ۹ همان روز ۳۰۰۰ خانه مسکونی در اثر آن تخریب شده است به صفحه اول بیاورد. 

در گوشواره سمت چپ و راست این روزنامه نیز نقل قول‌هایی از سید حسن خمینی و محمدرضا عارف در مورد انتخابات به عنوان خبر چاپ شده است. در روز ۳ اسفندماه هم عکس صفحه اول به عباس عبدی، عبدالله رمضان زاده و احمد زیدآبادی شخصیت‌های اصلاح‌طلبان اختصاص دارد و این روزی است که اتفاق تیراندازی به سوخت‌بران در سراوان اتفاق افتاد و به بحرانی یک هفته‌ای در استان سیستان و بلوچستان تبدیل شد. ۴ اسفند مزین به عکس غلامرضا ظریفیان از شخصیت‌های اصلاح طلب، ۵ اسفند علیرضا علوی تبار، ۶ اسفند محمود دولت‌آبادی که مصاحبه‌ای از سردبیر است و تیتر یک در مورد اختلافات دولت با مجلس. در روزهای ۹ و ۱۰ و ۱۱ و ۱۲ اسفند به ترتیب عکس‌های علی مطهری، حسین مرعشی، محسن آرمین و محمود صادقی در صفحه‌ی اول با نقل‌قول‌هایی در مورد انتخابات کار شده و تیترهای صفحه اول از جمله تیتر یک روزنامه در مورد اختلافات بین دو قوه است. در ده روز اول اسفند ماه اتفاق مهم دیگری هم افتاده است: واقعه‌ی سراوان. در این روزها خبر یا گزارشی در مورد این اتفاق در روزنامه‌ی شرق چاپ نشده است.

روزنامه اعتماد پوشش خبری متنوع‌تری از شرق دارد و صفحه اول آن را تیترهایی فراتر از اخبار و سخنان حلقه سیاسی اصلاح‌طلب تشکیل می‌دهد. اعتماد حتی در انتخاب عکس صفحه اول هم نیز سخاوتمندتر از شرق عمل می‌کند و گاهی عکس غیر‌اصلاح‌طلب‌ها یا فضاهای شهری هم در صفحه اول اعتماد منتشر می‌شود. اعتماد در مورد زلزله‌ی سی‌سخت و اعتراضات سراوان دو گزارش دارد که تیتر آنها در صفحه اول آمده است. گزارش سی‌سخت میدانی است. با این همه تمرکز اصلی روزنامه بر مسایل مورد علاقه‌ی اصلاح‌طلبان است که در این روزها عبارتند از انتخابات و نیز برجام. به همین دلیل این دو موضوع به اشکال مختلف خبر، گزارش و یادداشت در شماره‌های پی در پی روزنامه در سه صفحه‌ی ۱ و ۲ و ۳ دنبال شده‌است. 

روزنامه‌ی «سازندگی» از اعتماد و شرق در نشان دادن این حمایت از دولت بی‌پرواتر است و در کنار انتشار سخنان اعضای حزب کارگزاران به شکلی جدی به حمایت از  دولت می‌پردازد. مهم‌ترین اخبار این روزنامه هم که تیترهای صفحه اول آن را شکل می‌دهند انتخابات و سیاست خارجی دولت است. تیترهای سازندگی تبلیغاتی است و بیشتر به تیترهای مجلات زرد می‌ماند. مثلا وقتی خبر آزمایش انسانی واکسن داخلی به نام «کووایران» مطرح شد این روزنامه آن را در روز ۱۰ دی ماه ۱۳۹۹ با تیتر اغراق آمیز «آغاز شکست کرونا» پوشش داد اما تا زمان نوشتن این مقاله دولت هنوز طرح و برنامه‌ای برای واکسیناسیون سراسری اعلام نکرده است و البته سازندگی و باقی روزنامه‌ها گزارشی در این زمینه برای پیگیری این خبر ندارند.

عکس‌های صفحه‌ی اول روزنامه در ده روز نخستین اسفند ماه با تصویرهای اعضای حزب کارگزاران (حسین مرعشی، محسن هاشمی و غلامحسین کرباسچی) در دوم اسفند آغاز می‌شود و تا دهم اسفند با این عکس‌ها به این ترتیب ادامه می‌یابد: بایدن، رافائل گروسی، علی کریمی، علی مطهری، بن‌سلمان، علی کریمی، میدان نفتی، ترامپ، پاپ، آیت‌الله سیستانی وپاپ و عطاء‌الله مهاجرانی. تیترهای اول نیز در ارتباط با همین عکس‌ها هستند و بخشی از آنها مربوط به انتخابات‌اند و برخی دیگر مربوط به اقدامات یا علایق دولت در سیاست خارجی، یعنی مذاکرات و برجام است. در این ده روز اول سازندگی گزارشی از زلزله سی‌سخت و نیز اتفاق سراوان ندارد و به نظر می‌رسد که این دو اتفاق از نظر این روزنامه ارزشی همسنگ سخنان مهاجرانی یا نامزدی علی کریمی در انتخابات فدراسیون فوتبال نداشته است. خبر مربوط به طرح رزاق هم که به صدور جواز برای تجارت محدود سوخت در مرز است، خبری دولتی و قدیمی است به این معنا که طرح جدیدی برای پاسخ به مشکل سوخت‌بری نیست.

در هر سه روزنامه‌ی فوق انتخابات یا برجام به یک شیوه پرداخته می‌شود: از طریق پوشش اخبار جناح رقیب با تحلیل خودی‌ها و به صورت پیوسته یعنی هر روز. اما در مورد اتفاق‌هایی که به زندگی روزانه‌ی مردم مربوط است پوشش خبری اغلب گاه به گاه است بی آن که پیشینه‌ی اتفاق مورد بررسی قرار گیرد یا در آینده موضوع خبر پیگیری شود. مهم‌ترین نمونه‌ی آن «همه‌گیری کرونا» است. بیش از یک سال است که کوید-۱۹ ایران و جهان را درگیر کرده و باعث مرگ و میر هزاران تن در دوره‌های مختلف اوجش در ایران شده است. اما در روزنامه‌های ایران گاهی به آن پرداخته می‌شود انتشار خبر درباره‌ی آن حتی شکل منظم هفته‌ای یک بار را هم ندارد. ذکر این نکته نیز ضروری است که پیش از این و در سال‌های قبل از ۱۳۹۶ تحلیل‌گران مستقل و دانشگاهی بخشی از تحلیل‌گران این روزنامه‌ها بوده‌اند اما در این دو سال اخیر حضور این تحلیل‌گران نیز بسیار کم شده‌ است و تحلیل‌گران از افراد درون قبیله فراتر نمی‌روند. 

نادیده گرفتن/ محکوم کردن

تنها به دلیل سانسور حکومتی نیست که اخبار اعتراضات مردمی پوشش داده نمی‌شود بلکه ملاحظات و منافع گروهی اصلاح‌طلبان نیز این طور ایجاب می‌کند که این اخبار پوشش داده نشوند. 

بی‌اعتنایی به اعتراضات در سال ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸ سرآغاز جدایی جدی روزنامه‌های اصلاح‌طلب از جامعه و بی‌‌اعتمادی به آنها بود.از این رو شاید بتوان گفت نحوه‌ی پوشش اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نقطه عطفی در تاریخ روزنامه‌نگاری ایران به شمار می‌رود.

اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸ از ۲۴ آبان پس از اعلام افزایش قیمت بنزین آغاز شد. از ۲۴ آبان که اینترنت در ایران قطع شد تا یک هفته پس از آن که اینترنت وصل شد اعتماد، شرق و سازندگی به موضوع اعتراضات پرداختند، اما چگونه؟ 

در سراسر این هفته و هفته‌های بعد هیچ گزارش میدانی از اعتراضات در هیچیک از این روزنامه‌ها چاپ نشد. سازندگی به انتشار سخنان مقامات و تحلیل‌های فعالان سیاسی هم‌اندیشه با آنان درباره‌ی ریشه‌ی اعتراضات بسنده کرد. گزارشی از چگونگی پدیده‌ی در حال وقوع در خیابان‌ها، تعداد کشته شده‌ها و شهرهایی که در آن اعتراضات صورت گرفته است وجود ندارد. به جای پوشش چنین اتفاق مهمی سازندگی در روز دوم اعتراضات عکس صفحه‌ی اول خود را به تصویر آیت‌الله طالقانی با تیتر «۴۰ سال پس از پدر» اختصاص داد. تیتر اول روزنامه خبر از بارش سنگین برف در تهران داشت و تنها در زیر چنین تیتری به اعتراضات در چندین شهر کشور اشاره‌ای شد. سازندگی در طول یک هفته اعتراضات مطالبی در حمایت از تصمیم دولت درباره‌ی افزایش قیمت بنزین به چاپ رساند. تیتر روزنامه‌ی روزهای ۲۹ و ۳۰ آبان «حاشیه علیه متن» بود که جهت‌گیری روزنامه را نسبت به اعتراضات نشان می‌داد. پس از یک هفته سازندگی مواضع صریح‌تری علیه اعتراضات اتخاذ کرد. این روزنامه در شماره‌های ۵ و ۶ و ۷ آذر «روایت وزیر کشور از بحران» و گزارش‌هایی از «راهپیمایی علیه تخریب» (که از راهپیمایی‌های معمول حکومتی پس از اعتراضات مردمی بود) منتشر کرد و به «بانک‌های سوخته» پرداخت و نه جان‌های گرفته شده. تیتر متملقانه «فرمان دلجویی» مزین به عکس بزرگ رییس جمهوری که سازندگی می خواهد او را در مسند عدل و داد در حق معترضان خطاکار بنشاند. 

اعتماد از روز دوم اعتراضات موضع خود را علیه اعتراضات روشن کرد و در گزارش «شهرسوزی راه و رسم کیست» با صحبت درباره‌ی بانک‌ها، کتابخانه، و پایگاه‌های آمبولانس‌های سوخته شده به انتقاد از معترضان پرداخت. در این گزارش که به نظر میدانی می‌آید اما میدانی نیست اشاره‌ای به معترضانی که جان خود را از دست داده‌اند، جز یک نفر که خبرگزاری‌های دولتی خبر آن را داده‌اند، نیست. اعتماد در گزارش‌های دیگر خود که عمدتا حول محور سخنان مقامات تنظیم شده است در مورد حق اعتراض و جای اعتراض و آموزش ابراز اعتراض نوشته است. و در شماره ۵ آذر، عکس و تیتر اول خود «امنیت برای همه» را به پوشش تظاهرات حکومتی اختصاص داده است.

شرق با خونسردی اعتراضات آبان ماه را پوشش داده است. اولین گزارش در مورد اعتراضات در ۲۶ آبان به چاپ رسیده است که در آن فقط به تجمع مردم و راه‌بندان اشاره می‌کند و خبری از اخبار سرکوب نیست و در روزهای دیگر، مانند سایر روزنامه‌ها اخبار دولتی در مورد سیاست افزایش قیمت بنزین را بررسی کرده است. اما روز ۲۸ آبان و همزمان با اوج گرفتن اعتراضات، شرق عکس روی جلد خود را به تصویر دو نفره‌ی روحانی و رئیسی با تیتر «تایید اعتراض، تقبیح اغتشاش» اختصاص داده است و به این ترتیب موضع حکومت که معترضان را اغتشاش‌گر می‌بیند تایید کرد. شرق پس از این تیتر در روزهای آتی جز چاپ یک یادداشت که «صدای اعتراضات را بشنوید»، در مورد اعتراضات سکوت کرد. 

در طول روزهای اعتراضات و پس از آن از مطالعه این روزنامه‌ها اطلاعاتی در مورد اعتراضات، تعداد کشته‌شدگان، نام آنها، میزان خسارات و نحوه‌ی ایجاد خسارات و حتی این ادعا که دولت در اِزای تحویل اجساد کشته شدگان از بستگان آنها مبالغی درخواست کرده به دست نمی‌آید. معترضان اغتشاشگرانی تلقی می‌شوند که از «حاشیه به متن» هجوم آورده‌اند، قانون‌شکنی کرده‌اند، بانک و آمبولانس به آتش کشیده‌اند و فرهنگ اعتراض نداشته‌اند. تنها پس از آنکه اینترنت دوباره بازگشت ویدیوهایی که با دوربین‌های موبایل مردم گرفته شده بود در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد تا حدی حقایق آن روزها را به تصویر کشید. در این ویدیوها حتی معلوم شد که غارت بانک‌ها و شکستن شیشه‌ی خودروها و برخی منازل کار خود ماموران بوده است.

 محمد قوچانی سردبیر سازندگی (در مصاحبه با تسنیم) و عباس عبدی روزنامه نگار و یادداشت‌نویس اعتماد و شرق کمی بعدتر از اقدام حکومت در سرکوب اعتراضات حمایت کردند. می‌توان پذیرفت که روزنامه‌نگاران حق دارند در مورد اتفاقات دیدگاه خود را داشته باشند اما آیا پذیرفتنی است که روزنامه، به عنوان وسیله ارتباط جمعی، چشم خود را بر چنین اتفاقاتی، که بنا به گفته‌ی برخی مقامات سپاه ۲۹ استان و بیش از ۱۰۰ شهر کشور درگیر آن بوده‌ و بر اساس گزارش عفو بین‌الملل حداقل ۲۳ کودک نیز در میان قربانیان آن بود‌ه‌اند، ببندد؟ آیا پذیرفتنی است که گزارش میدانی روزنامه درباره‌ی ترافیک باشد  آن هم در گفت و گو با دوستی که در ترافیک گرفتار شده و به دلیل قطع اینترنت نمی‌تواند راهی برای خروج از ترافیک بیابد؟ آیا می‌توان پذیرفت که روزنامه‌نگارانی از دفاتر کار خود در شمال تهران اعتراضات مردم را حمله‌ی حاشیه به متن بخوانند و به آنان توصیه کنند که فرهنگ اعتراض را بیاموزند؟

مصادره و سرقت نمادها و مفاهیم

 کار این روزنامه‌ها فقط خودسانسوری و چشم بستن بر روی اتفاقات جامعه به‌ویژه نارضایتی‌ها و اعتراضات یا پوشش آنها با سخنان مقامات نیست. آنها با برنامه و عامدانه سعی می‌کنند شعارها و نمادهایی که معترضان در مقاطع مختلف به صورت تقاضا مطرح کرده‌اند را سرقت کنند و شخصیت‌های نظام را در قالب و چارچوب آن قرار دهند. یکی از این نمونه‌ها شعار معروف «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» است که اولین بار در راهپیمایی معترضان در روز قدس ۱۳۸۸ سر داده شد و پس از آن در سال ۱۳۹۶ تکرار شد و حتی علی خامنه‌ای هم به آن واکنش نشان داد. سازندگی بخش دوم از آن شعار یعنی «جانم فدای ایران» را در تیتر خبر مربوط به تشییع جنازه‌ی قاسم سلیمانی در ۱۷ دی ۹۸ استفاده کرد. به عبارت دیگر این روزنامه شعار اعتراضی به سیاست منطقه‌ای و شیعه-محور جمهوری اسلامی را (که قاسم سلیمانی مجری آن بود) مسخ کرده و با حذف بخش اولش برای توصیف همان کسی به کار می‌برد که نه تنها در انجام آن سیاست‌ها نقشی کلیدی داشته است بلکه به گفته‌ی فرمانده سابق سپاه پاسداران، عزیز جعفری، از سرداران حاضر در صحنه برای سرکوب اعتراضات دانشجویی در دهه‌ی ۱۳۷۰ بوده است. گفته می‌شود که سلیمانی برای سرکوب معترضان ۱۳۹۸ نیز از نیروهای تحت امرش یعنی مدافعان حرم،که نام نیروهای سپاه قدس در سوریه است، استفاده کرده است.

 نمونه‌ی دیگری از این سرقت‌ها جا انداختن چهره‌های اصلاح‌طلب به عنوان نماد اعتراض است. اعتماد در سالنامه‌ی نوروزی سال ۱۴۰۰ تیتر و عکسی از سید حسن خمینی، نوه‌ی آیت‌الله خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی چاپ کرد و او را «معترض امیدوار» نامید که واکنش‌های زیادی را در شبکه‌های اجتماعی برانگیخت. این عکس و تیتر بزرگ نشان می‌دهد چگونه اصلاح‌طلبان علاقمندند شخصیت‌های مورد نظر خود را در به عنوان نماینده‌ی مردم جا بزنند و آنها را به جای معترضان مستاصلی بگذارند که اگر برای اعتراض به خیابان بیایند با گلوله به آنها پاسخ داده خواهد شد و در صورت دستگیری حبس طولانی یا مرگ در زندان در انتظارشان است. در نظر داشته باشید که سید حسن خمینی دارای ردیفی از بودجه سالانه‌ی کشور برای اداره‌ی سازمان‌هایی چون بنیاد حفظ آثار امام خمینی و آرامگاهش است. وب‌سایت خبری جماران را اداره می‌کند و روابط خوبی با همه ارکان نظام دارد. آیا او می‌تواند فقط به این دلیل که یک بار در انتخابات خبرگان رد صلاحیت شده است نماینده‌ی معترضان و روایت‌گر ظلمی باشد که امروزه بر آنها می‌رود؟

روزنامه‌های «مستقل» ایران نه مستقل‌اند و نه نگاهی عادلانه به اتفاقات سیاسی و اجتماعی دارند. سانسور، خودسانسوری، و نگاه یکطرفه و جانبدارانه‌ی به مسایل از زاویه‌ی دید اصلاح‌طلبان بیشتر منعکس کننده‌ی علایق و دغدغه‌های گروهی‌شان است تا آن که بازتاب اتفاقاتی که در جامعه‌ی ایران می‌گذرد. 

The post کدام «روزنامه‌نگاریِ مستقل»؟ appeared first on رسانه‌گر.